Quận Long Biên, một trong những quận nội thành của thành phố Hà Nội, được chính thức thành lập vào ngày 6 tháng 11 năm 2003 theo Nghị định số 132/2003/NĐ-CP của Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Trước khi trở thành quận, khu vực này là phần phía đông của huyện Gia Lâm, nơi có lịch sử lâu đời với nhiều làng cổ và di tích, gắn bó mật thiết với sông Hồng và sự phát triển của Thăng Long - Hà Nội qua các thời kỳ. Việc thành lập quận Long Biên nằm trong kế hoạch mở rộng địa giới hành chính và quy hoạch phát triển đô thị, nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý, phát triển kinh tế, xã hội và hạ tầng của đô thị lớn nhất cả nước.

Từ sau khi thành lập, quận Long Biên nhanh chóng trở thành địa phương có tốc độ phát triển đô thị hóa mạnh mẽ ở Hà Nội. Vị trí địa lý thuận lợi, với hệ thống giao thông phát triển như cầu Chương Dương, cầu Vĩnh Tuy kết nối với trung tâm thành phố, tạo động lực thu hút dân cư và các dự án kinh tế, thương mại lớn. Bên cạnh đó, Long Biên còn giữ lại nhiều nét đặc trưng văn hóa truyền thống, kết hợp hài hòa giữa phát triển hiện đại và gìn giữ các giá trị lịch sử của vùng đất giàu truyền thống. Quá trình chuyển mình từ địa phận ngoại thành trở thành một quận nội thành đã đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong tiến trình hiện đại hóa của Hà Nội nói chung và Long Biên nói riêng.