Bản đồ đường lưỡi bò là một thuật ngữ thường dùng để chỉ bản đồ do Trung Quốc tự vẽ, thể hiện vùng biển mà Trung Quốc đơn phương tuyên bố chủ quyền trên Biển Đông. Đặc điểm nổi bật của bản đồ này là hình dạng đường đứt đoạn giống như lưỡi bò, uốn cong bao trùm hầu hết các vùng biển của các nước Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, Philippines, Malaysia, Brunei và Indonesia. Đường lưỡi bò này bao gồm chín hoặc mười đoạn, đôi khi gọi là “đường chín đoạn,” xuất hiện lần đầu vào năm 1947, sau đó được nhấn mạnh hơn từ những năm 2000. Trong khoanh vùng đó, Trung Quốc chủ yếu khẳng định quyền kiểm soát đối với các đảo, đá và bãi cạn như quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa và nhiều vùng biển thuộc đặc quyền kinh tế (EEZ) của các nước láng giềng.

Việc Trung Quốc sử dụng bản đồ đường lưỡi bò đã tạo ra rất nhiều tranh chấp tại khu vực Đông Nam Á, đặc biệt là với Việt Nam và Philippines. Đường lưỡi bò không dựa trên các căn cứ pháp lý quốc tế hiện hành, mà chủ yếu dựa vào các tư liệu lịch sử do Trung Quốc tự khẳng định. Vào năm 2016, Tòa Trọng tài Quốc tế (PCA) đã ra phán quyết bác bỏ yêu sách đường chín đoạn của Trung Quốc, khẳng định rằng các yêu sách về lịch sử không phù hợp với Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS). Tuy nhiên, bất chấp phán quyết này, Trung Quốc vẫn tiếp tục tuyên truyền và sử dụng bản đồ đường lưỡi bò trong các tài liệu, sản phẩm xuất bản, phim ảnh và cả sách giáo khoa. Điều này không những làm gia tăng căng thẳng địa chính trị mà còn gây khó khăn cho các nước trong việc bảo vệ chủ quyền lãnh thổ hợp pháp trên Biển Đông.

Những hệ lụy từ việc phổ biến bản đồ đường lưỡi bò là rất nghiêm trọng đối với an ninh hàng hải, phát triển kinh tế và hòa bình khu vực. Ngoài việc xâm phạm chủ quyền của các quốc gia láng giềng, đường lưỡi bò còn ảnh hưởng đến các hoạt động đánh bắt cá, khai thác dầu khí và giao thương quốc tế tại Biển Đông. Nhiều nước đã lên tiếng phản đối các sản phẩm, dịch vụ, trang web hay tài liệu có chứa bản đồ đường lưỡi bò, vì điều này thể hiện sự xâm phạm chủ quyền quốc gia và trái với luật pháp quốc tế. Ngoài khía cạnh pháp lý và lãnh thổ, bản đồ đường lưỡi bò cũng là một công cụ phục vụ ý đồ địa chính trị của Trung Quốc, gây ra nhiều thách thức cho ngoại giao, an ninh và ổn định lâu dài tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.