Mái đá Ngườm là một di tích khảo cổ học nằm ở tỉnh Thái Nguyên, được các nhà khoa học phát hiện vào những năm 1980. Đây là địa điểm minh chứng cho cư trú và hoạt động của con người tiền sử cách đây khoảng 10.000 năm, thuộc thời đại đồ đá cũ ở Việt Nam. Khu vực mái đá này theo đặc điểm địa hình là một mái đá tự nhiên dạng vòm, che chắn không gian rộng lớn, dưới chân núi, cạnh dòng suối trong mát. Những phát hiện tại Ngườm bao gồm các công cụ bằng đá như rìu tay, mảnh tước, hạch đá, xương động vật, vỏ nhuyễn thể… Những di vật này cho thấy người nguyên thủy đã biết sử dụng đá để chế tác công cụ, sử dụng nguồn thức ăn thực vật và săn bắt động vật hoang dã.

Tại mái đá Ngườm, dấu tích lửa và vết cháy đen đã được tìm thấy, chứng tỏ nơi đây từng là khu vực sinh sống, sinh hoạt tập trung của nhóm người cổ. Điều này giúp các nhà khảo cổ hiểu rõ hơn về đời sống tinh thần và kỹ năng thích nghi với môi trường tự nhiên của cộng đồng người nguyên thủy trong khu vực rừng núi miền Bắc. Ngoài giá trị khảo cổ, mái đá Ngườm còn có vai trò quan trọng trong việc xác định sự phát triển và tiến hóa của con người từ thời đồ đá cũ đến đồ đá mới trên đất Việt Nam thông qua tầng văn hóa dày đặc, ghi dấu nhiều thời kỳ khác nhau.

Ngày nay, mái đá Ngườm không chỉ thu hút sự quan tâm của giới nghiên cứu mà còn trở thành điểm đến dã ngoại, khám phá lịch sử hấp dẫn đối với du khách và học sinh. Nhiều nhà khảo cổ học tiếp tục khảo sát, khai quật để tìm hiểu thêm về quá trình cư trú lâu dài, phương thức săn bắt hái lượm cũng như dấu ấn về tổ chức xã hội sơ khai. Mái đá Ngườm là minh chứng sinh động cho sự sáng tạo vượt khó và khả năng thích ứng tuyệt vời của con người tiền sử trên vùng đất Thái Nguyên nói riêng và Việt Nam nói chung.