Lạc hậu là trạng thái mà một cá nhân, tổ chức hay xã hội bị tụt lại phía sau so với mức phát triển chung về kỹ thuật, kinh tế, văn hóa hoặc tri thức. Khi nói đến lạc hậu, người ta thường liên tưởng đến việc sử dụng các phương pháp cũ kỹ, lối sống bảo thủ và không bắt kịp tiến bộ của thời đại. Điều này xảy ra khi con người thiếu khả năng tiếp cận và vận dụng những thành quả mới của khoa học kỹ thuật hoặc chưa thích ứng với những đổi thay mạnh mẽ của xã hội. Chính sự lạc hậu tạo ra nhiều trở ngại cho sự phát triển, làm giảm hiệu quả lao động, cản trở sáng tạo và khiến cuộc sống của con người trở nên khó khăn hơn.

Lạc hậu không chỉ dừng lại ở khía cạnh vật chất mà còn lan tỏa sang cả nhận thức, tư duy và hành vi. Một cộng đồng lạc hậu có thể do tác động từ những quan niệm hủ tục, những định kiến cố hữu tồn tại lâu đời mà không chịu đổi mới. Trong giáo dục, lạc hậu biểu hiện qua những phương pháp dạy học lỗi thời, không giúp người học phát triển tư duy độc lập và sáng tạo. Trong kinh tế, lạc hậu thể hiện qua việc sử dụng máy móc lạc hậu, không cập nhật công nghệ mới, dẫn tới năng suất lao động thấp và sản phẩm kém chất lượng. Khi xã hội nhận thức rõ tác hại của lạc hậu thì mới nỗ lực tìm giải pháp đổi mới, nâng cao trình độ dân trí, áp dụng khoa học kỹ thuật để vươn lên phát triển bền vững.

Không những thế, lạc hậu còn kéo theo nhiều hệ lụy tiêu cực như đói nghèo, chậm tiến và dễ bị tụt lại so với các quốc gia khác. Sự lạc hậu là nguyên nhân chủ yếu của những khoảng cách giàu nghèo giữa vùng miền, đồng thời là rào cản khiến nguồn lực xã hội không được khai thác tối ưu. Để thoát khỏi lạc hậu, mỗi cá nhân và cộng đồng cần có ý thức học hỏi, chủ động tiếp thu cái mới, mạnh dạn cải cách, nỗ lực sáng tạo không ngừng. Chỉ có như vậy, xã hội mới phát triển đồng đều, nâng cao được chất lượng cuộc sống và hội nhập hiệu quả vào xu thế toàn cầu hóa.