Múa rối nước là một loại hình nghệ thuật truyền thống đặc sắc của Việt Nam, có nguồn gốc từ nền văn minh lúa nước của vùng đồng bằng Bắc Bộ. Theo sử liệu và các nhà nghiên cứu, múa rối nước xuất hiện vào khoảng thế kỷ thứ XI, thời nhà Lý, khi những người nông dân sáng tạo nhằm giải trí trong các mùa lễ hội hoặc những dịp nông nhàn. Ban đầu, múa rối nước chỉ diễn ra ở ao hồ, ruộng nước tại các làng quê, gắn bó mật thiết với sinh hoạt đời sống và tâm linh của cộng đồng. Những tích truyện, trò diễn đều phản ánh sâu sắc phong tục, tập quán và khát vọng về cuộc sống của người Việt xưa, nên được bảo lưu và phát triển qua nhiều thế hệ.

Trải qua thời gian, múa rối nước không chỉ được bảo tồn mà còn dần hoàn thiện về mặt nghệ thuật và kỹ thuật biểu diễn. Các phường rối nước như Đào Thục, Nguyên Xá, Vĩnh Bảo... ra đời, trở thành những trung tâm nghệ thuật rối nước nổi tiếng từ thế kỷ XIX đến nay. Người nghệ nhân ngày càng sáng tạo thêm nhiều loại con rối với động tác tinh tế, xây dựng các cốt truyện phong phú hơn như “Thạch Sanh chém chằn”, “Trọng Thủy – Mỵ Châu”, ngoài ra còn có các tiết mục dân gian như “Múa rồng”, “Đánh cá”, “Chăn vịt”… Sân khấu rối nước cũng được cải tiến từ các ao làng đến hồ nước nhân tạo chuyên phục vụ biểu diễn, phục vụ cả khán giả trong nước lẫn quốc tế.

Ngày nay, múa rối nước đã vươn xa khỏi phạm vi các làng quê Bắc Bộ, trở thành loại hình nghệ thuật trình diễn độc đáo của Việt Nam, thu hút sự quan tâm của du khách và được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể. Các đoàn nghệ thuật rối nước thường xuyên lưu diễn ở nước ngoài, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam. Đằng sau tiếng trống, nhịp phách và những con rối lung linh trên mặt nước là lịch sử lâu đời, là tài hoa của những người nghệ nhân biết gìn giữ và làm sống động hồn dân tộc qua mỗi tiết mục, mỗi câu chuyện, mỗi mùa lễ hội truyền thống.