Bế Kiến Quốc là một nhân vật phức tạp và nổi bật trong truyện ngắn "Chí Phèo" của nhà văn Nam Cao. Ông là người đứng đầu làng Vũ Đại, nổi tiếng giàu có và quyền lực, đồng thời cũng hết sức gian xảo và mưu mô. Với vị trí và sự thông minh trời phú, Bế Kiến Quốc luôn khéo léo sắp đặt mọi chuyện trong làng để củng cố địa vị, lợi ích cá nhân. Không chỉ sử dụng thủ đoạn mềm mỏng, giả tạo tình thương với dân nghèo, ông còn biết thao túng pháp luật và tận dụng những kẻ như Chí Phèo để triệt hạ những ai chống đối mình. Ẩn sau bộ mặt hiền từ là tâm địa hiểm sâu và những âm mưu nham hiểm, Kiến Quốc tượng trưng cho tầng lớp thống trị ở làng xã phong kiến Việt Nam, là biểu tượng của cái ác đội lốt người lương thiện, khiến người đọc không khỏi suy nghĩ về mặt trái của xã hội trước Cách mạng.

Cuộc đời thành công và thủ đoạn của Bế Kiến Quốc có liên hệ mật thiết với quá trình tha hóa của những con người như Chí Phèo. Trước khi trở thành tên lưu manh chuyên rạch mặt ăn vạ, Chí từng là một người nông dân lương thiện, mơ ước cuộc sống yên bình. Nhưng chính vì bị Bế Kiến Quốc đẩy vào tù do sự ganh ghét cá nhân, Chí đã mất tất cả, thậm chí cả nhân tính. Sau này, Bế Kiến Quốc lại tìm cách lợi dụng Chí Phèo để thực hiện những mục tiêu ngầm của mình. Điều này bộc lộ rõ nét bản chất bất nhân, độc ác và tham lam của Bế Kiến Quốc, chứng minh cho sự chà đạp của chế độ phong kiến lên người dân thấp cổ bé họng. Nhân vật này không chỉ mang ý nghĩa hiện thực sâu sắc mà còn thể hiện bi kịch của cả một xã hội khi bóng tối của cái ác và bất công hoàn toàn chiếm cứ.

Qua chân dung của Bế Kiến Quốc, tác giả Nam Cao đã gửi gắm lời tố cáo đanh thép về thân phận người nông dân nghèo cùng, đồng thời đặt ra câu hỏi nhức nhối về nhân tính, đạo đức con người. Đằng sau vẻ ngoài trí thức, cư xử lịch lãm vẫn là một tâm hồn chỉ biết mưu cầu tư lợi; lòng thương người của Bế Kiến Quốc thực chất chỉ là bình phong che giấu dã tâm chiếm đoạt và cai trị. Nam Cao đã thành công xây dựng hình tượng Bế Kiến Quốc không chỉ như một kẻ áp bức thông thường, mà còn như hiện thân của cả một cơ chế xã hội phong kiến mục nát, vô cảm với nỗi đau của người dân. Qua đó, ông muốn nhấn mạnh rằng: cho đến khi không còn những con người như Bế Kiến Quốc, số phận của người nông dân mới thôi bi thương, mới hy vọng tới được tương lai tốt đẹp hơn.