Nghiên cứu lịch sử là một quá trình nhằm hiểu biết về quá khứ của loài người thông qua việc khảo cứu các nguồn tư liệu, sự kiện và hiện vật còn lại. Việc nghiên cứu này không chỉ giúp chúng ta nhận thức một cách chính xác các diễn biến lịch sử mà còn phản ánh sự phát triển văn hóa, xã hội và các giá trị nhân văn trong suốt quá trình hình thành và phát triển của cộng đồng, quốc gia. Những tài liệu lịch sử như sử ký, biên niên, các văn bản cổ, các công trình khảo cổ, hình ảnh và truyền thuyết đều góp phần tạo nên bức tranh toàn diện về những gì đã xảy ra. Quá trình tìm hiểu này cần sự khách quan, khoa học để hạn chế rơi vào các định kiến hoặc nhìn nhận phiến diện về các sự kiện trong quá khứ.

Việc nghiên cứu lịch sử giữ vai trò vô cùng quan trọng trong giáo dục và phát triển xã hội. Nó giúp cho các thế hệ sau hiểu rõ hơn về nguồn gốc, truyền thống của dân tộc, từ đó hình thành ý thức tự hào và trách nhiệm với quê hương đất nước. Đặc biệt, từ những bài học của quá khứ, con người có thể rút ra các kinh nghiệm quý giá, tránh lặp lại sai lầm và hướng tới xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn. Lịch sử cũng là nền tảng để mỗi quốc gia củng cố vị thế, xác lập bản sắc riêng trong quá trình hội nhập với thế giới. Nghiên cứu lịch sử vì vậy không chỉ là tìm lại những gì đã mất mà còn là cách để kết nối các giá trị truyền thống với hiện đại, tạo động lực cho sự phát triển bền vững.