Thủ công nghiệp là một lĩnh vực sản xuất truyền thống ra đời từ rất lâu đời ở Việt Nam, gắn bó mật thiết với đời sống của nhiều thế hệ người dân. Khác với sản xuất công nghiệp hiện đại, thủ công nghiệp chủ yếu dựa vào kỹ năng, sự khéo léo của đôi bàn tay lao động và kinh nghiệm tích lũy trong quá trình sản xuất. Các sản phẩm thủ công thường có giá trị thẩm mỹ cao, mang đậm dấu ấn văn hóa vùng miền cũng như hơi thở của cuộc sống thường nhật. Một số ngành nghề thủ công nổi bật ở nước ta bao gồm dệt vải, làm gốm, chạm khắc gỗ, đúc đồng, đan lát, làm nón lá, thêu ren,… Mỗi loại hình đều chứa đựng nghệ thuật tinh tế riêng biệt, thể hiện óc sáng tạo và tâm huyết của nghệ nhân Việt.

Với đặc điểm sản xuất dựa chủ yếu vào sức lao động thủ công, ngành thủ công nghiệp trước kia đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp hàng hóa phục vụ sinh hoạt và xuất khẩu. Đặc biệt, thủ công nghiệp không chỉ là kế sinh nhai mà còn góp phần gìn giữ, phát triển các giá trị truyền thống. Qua thời gian, nhiều làng nghề thủ công đã thành danh, trở thành điểm đến văn hóa, du lịch hấp dẫn du khách như làng gốm Bát Tràng, làng lụa Vạn Phúc, làng tranh Đông Hồ,… Tuy nhiên, sự xuất hiện của công nghiệp hiện đại đã khiến một số làng nghề gặp khó khăn do sản phẩm thủ công không cạnh tranh được về số lượng và giá cả. Điều này đặt ra thách thức lớn cho ngành nghề thủ công trong việc bảo tồn và phát triển.

Dù đối mặt với không ít khó khăn, thủ công nghiệp vẫn giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế và văn hóa Việt Nam. Các sản phẩm thủ công ngày nay không chỉ phục vụ nhu cầu thiết yếu mà còn hướng đến giá trị nghệ thuật, trở thành quà tặng độc đáo, đồ trang trí hay sản phẩm xuất khẩu đặc biệt. Nhà nước và địa phương cũng đã có nhiều chính sách hỗ trợ các làng nghề thủ công phát triển bền vững, bảo vệ tri thức bản địa và nâng cao đời sống nghệ nhân. Sự kết hợp giữa truyền thống và đổi mới, ứng dụng khoa học kỹ thuật, quảng bá sản phẩm qua thương mại điện tử… đang mở ra nhiều cơ hội để thủ công nghiệp tiếp tục phát triển, khẳng định vị trí độc đáo giữa dòng chảy hiện đại hóa.