Chùa Dâu, nằm ở huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh, được xem là ngôi chùa cổ nhất Việt Nam, với lịch sử hình thành và phát triển kéo dài hơn 1.800 năm. Chùa được xây dựng vào thế kỷ thứ 3 dưới triều đại Sĩ Nhiếp, thời kỳ đất Luy Lâu là trung tâm Phật giáo lớn nhất Giao Chỉ, đồng thời cũng là nơi hội tụ, lan tỏa mạnh mẽ của Phật giáo vào Đại Việt. Theo các tài liệu cổ, Chùa Dâu không chỉ là biểu tượng cho sự giao thoa văn hóa giữa Ấn Độ và Trung Quốc, mà còn là nơi lưu giữ nhiều giá trị lịch sử quan trọng của nền Phật giáo nước nhà. Ngoài kiến trúc đặc sắc mang đậm dấu ấn Đông Sơn thời sơ khai, chùa còn là trung tâm tín ngưỡng lớn, thu hút đông đảo tăng ni, Phật tử khắp nơi về chiêm bái.

Trải qua bao biến cố thăng trầm của lịch sử, Chùa Dâu vẫn giữ được dáng vẻ cổ kính với nhiều công trình, bảo vật quý hiếm như tháp Hòa Phong, các pho tượng La Hán hàng nghìn năm tuổi, những bia đá khắc ghi sự kiện lịch sử và các văn tự xưa. Không gian thanh tịnh, an nhiên cùng với lễ hội Chùa Dâu tổ chức hàng năm vào ngày 8 tháng 4 âm lịch đã biến nơi đây thành điểm đến tâm linh nổi bật, gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa – tinh thần dân tộc. Chùa cũng là minh chứng sinh động cho sự phát triển liên tục của Phật giáo Việt Nam, đồng thời gìn giữ truyền thống, bản sắc qua từng thế hệ.

Không chỉ dừng lại ở ý nghĩa tâm linh và lịch sử, Chùa Dâu còn là nơi xuất phát của nhiều nghiên cứu quan trọng trong lĩnh vực khảo cổ và kiến trúc nghệ thuật. Các hoa văn điêu khắc trên cột và tường gạch của chùa là kho tư liệu quý báu góp phần làm sáng tỏ quá trình tiếp biến văn hóa, sự giao thoa giữa văn minh bản địa với ảnh hưởng ngoại lai. Nhờ đó, chùa không những là điểm hành hương nổi tiếng mà còn là “bảo tàng sống” lưu lại dấu ấn huyền thoại về bước đầu định hình bản sắc Phật giáo Việt, mở ra cánh cửa khám phá chiều sâu văn hóa, lịch sử của cả một dân tộc.