Con chuột là một loài động vật nhỏ bé, quen thuộc và gần gũi với con người từ bao đời nay. Với thân hình thon dài, lớp lông mềm mại và đôi mắt nhỏ linh hoạt, chuột có khả năng di chuyển rất nhanh nhẹn trong mọi môi trường sống khác nhau. Ở các vùng nông thôn, chuột thường sinh sống trong những bụi rậm, kho lúa hay hang ổ dưới đất. Chúng hoạt động chủ yếu vào ban đêm, khi cả không gian yên tĩnh thì tiếng cắn phá hay chạy nhảy của chúng lại vang lên rõ ràng. Chuột là loài gặm nhấm nên răng cửa luôn phát triển liên tục, buộc chúng phải thường xuyên tìm kiếm thức ăn để mài mòn răng.

Mặc dù con chuột thường bị xem là thủ phạm phá hoại mùa màng, lương thực và đồ đạc trong nhà, nhưng nó cũng đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái. Chuột là nguồn thức ăn dồi dào cho nhiều loài động vật ăn thịt như mèo, rắn, chim cú, giúp cân bằng quần thể sinh vật trong tự nhiên. Ngoài ra, con chuột còn được sử dụng rộng rãi trong nghiên cứu khoa học, đặc biệt là trong các thí nghiệm y học vì có cấu trúc gen gần giống với con người. Nhờ vậy, những công trình nghiên cứu về bệnh tật và phương pháp chữa trị mới đã có cơ sở triển khai hiệu quả hơn.

Không chỉ góp mặt trong đời sống thực tế, hình ảnh con chuột còn xuất hiện phong phú trong văn hóa dân gian Việt Nam. Trong truyện cổ tích, tranh Đông Hồ, chuột luôn mang đến thông điệp về sự thông minh, lanh lợi và khả năng thích nghi phi thường. Năm Tý trong 12 con giáp cũng là đại diện của chuột, biểu tượng cho sự khởi đầu, sinh sôi và thịnh vượng. Dù đôi lúc gây phiền toái cho con người, song có thể thấy, con chuột vẫn giữ một vị trí đặc biệt, vừa gần gũi, vừa hữu ích trong đời sống tự nhiên cũng như tinh thần của xã hội.