Tư tưởng Hồ Chí Minh hình thành trên nền tảng tiếp thu, chọn lọc và vận dụng sáng tạo những giá trị tinh hoa văn hóa dân tộc và thế giới. Sinh trưởng trong một gia đình nhà nho yêu nước, Hồ Chí Minh sớm hấp thụ truyền thống yêu nước, ý chí tự lực tự cường chống ngoại xâm của nhân dân Việt Nam; đồng thời thấm nhuần tư tưởng nhân nghĩa, nhân văn sâu sắc của đạo đức phương Đông. Trên hành trình tìm đường cứu nước, Người tiếp nhận chủ nghĩa Mác – Lênin như kim chỉ nam cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, bởi chủ nghĩa này đáp ứng được khát vọng độc lập, tự do, hạnh phúc cho dân tộc Việt Nam cũng như các dân tộc bị áp bức trên thế giới.

Bên cạnh đó, Hồ Chí Minh không ngừng nghiên cứu, học hỏi những tư tưởng tiến bộ của thời đại, đặc biệt là giá trị dân chủ, tự do, bình đẳng từ cách mạng Mỹ, cách mạng Pháp, cùng với tinh thần quốc tế vô sản. Người biết kết hợp hài hòa giữa lý luận cách mạng phương Tây và thực tiễn đấu tranh kiên cường của nhân dân Việt Nam, đồng thời kế thừa trọn vẹn các giá trị truyền thống như ý chí kiên cường, lòng nhân ái, tình đoàn kết và tinh thần khoan dung. Nhờ bản lĩnh nhạy bén và trí tuệ uyên bác, Hồ Chí Minh đã lựa chọn con đường cách mạng phù hợp nhất, đặt lợi ích dân tộc lên hàng đầu và dẫn dắt nhân dân vững bước đi đến độc lập, tự do.

Sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh là kết quả của quá trình vận động lịch sử, phản ánh khát vọng giải phóng dân tộc, nâng cao đời sống nhân dân và xây dựng một xã hội công bằng, nhân văn. Từ đó, Hồ Chí Minh xác định rõ mục tiêu của sự nghiệp cách mạng Việt Nam là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, trong đó con người vừa là động lực, vừa là mục tiêu. Tư tưởng ấy vừa mang tính kế thừa, phát triển sáng tạo, vừa có giá trị mở đường cho các thế hệ sau noi theo, tạo nên sức mạnh to lớn trong công cuộc bảo vệ và xây dựng đất nước.