Sau khi ăn no, cơ thể chúng ta thường cảm thấy buồn ngủ do nhiều nguyên nhân sinh lý kết hợp. Trước hết, trong quá trình tiêu hóa thức ăn, lượng máu sẽ được ưu tiên chuyển đến hệ tiêu hóa để giúp hấp thu chất dinh dưỡng hiệu quả hơn. Việc này làm giảm lượng máu cung cấp cho não bộ, từ đó dẫn đến cảm giác mệt mỏi và thôi thúc nhu cầu nghỉ ngơi. Ngoài ra, khi chúng ta ăn no, đặc biệt là thực phẩm giàu carbohydrate như cơm, bánh mì hoặc đồ ngọt, lượng đường huyết trong máu tăng cao đột ngột, khiến cơ thể sản xuất insulin nhiều hơn. Insulin không chỉ hỗ trợ đưa đường vào tế bào mà còn kích thích quá trình tổng hợp tryptophan – một axit amin có tác động gây buồn ngủ.

Tryptophan khi vào não sẽ được chuyển hóa thành serotonin rồi melatonin – hai chất dẫn truyền thần kinh đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa giấc ngủ. Serotonin giúp tạo cảm giác thư giãn, dễ chịu, còn melatonin điều chỉnh chu kỳ giấc ngủ tự nhiên của cơ thể. Do đó, sau bữa ăn lớn hoặc các bữa ăn chứa nhiều tinh bột và protein, lượng tryptophan đi vào não tăng lên, khiến chúng ta dễ cảm thấy lơ mơ, thậm chí muốn chợp mắt ngay lập tức. Tình trạng này càng rõ rệt hơn nếu bạn ăn quá no hoặc vận động ít sau khi ăn.

Không những thế, các hormone tiêu hóa như cholecystokinin, gastrin cũng được tiết ra nhiều khi dạ dày đầy, góp phần tăng cảm giác buồn ngủ sau ăn. Bên cạnh tác động của hormone, các thói quen sinh hoạt cũng ảnh hưởng đến mức độ mệt mỏi sau bữa ăn, chẳng hạn như ăn quá nhanh, ăn nhiều vào buổi trưa, hoặc thiếu ngủ trước đó. Hiểu được cơ chế này, chúng ta có thể lựa chọn chế độ ăn uống hợp lý hơn, chẳng hạn chia nhỏ các bữa ăn, kết hợp vận động nhẹ nhàng sau khi ăn để hạn chế tình trạng buồn ngủ sau khi ăn no.