Trận đánh Xuân Lộc diễn ra từ ngày 9 đến ngày 21 tháng 4 năm 1975, là một trong những trận chiến quyết liệt nhất trong giai đoạn cuối của Chiến tranh Việt Nam. Đây được coi là "cánh cửa thép" án ngữ đường tiến vào Sài Gòn của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam, với hệ thống phòng ngự mạnh mẽ của Quân lực Việt Nam Cộng hòa (VNCH). Xuân Lộc là thành phố trọng yếu của tỉnh Long Khánh, nằm trên quốc lộ 1A nên vị trí địa lý cực kỳ chiến lược. Để bảo vệ phòng tuyến cuối cùng trước khi rút về Sài Gòn, VNCH đã điều động Sư đoàn 18 cùng các lực lượng tăng viện gồm thiết giáp, không quân và pháo binh, còn phía Quân Giải phóng đã tung cả quân đoàn chủ lực cùng với nhiều đơn vị pháo binh và xe tăng hạng nặng.

Đặc điểm nổi bật của trận Xuân Lộc là cường độ chiến đấu ác liệt và sự quyết tâm cao độ của cả hai phía. Quân đội VNCH đã nhận được sự tiếp viện không ngừng về vũ khí, phương tiện và binh lực nhằm giữ vững thành phố. Họ bố trí hệ thống phòng thủ nhiều tầng lớp, tận dụng tối đa lợi thế địa hình và các công trình kiên cố có sẵn. Ngược lại, Quân Giải phóng áp dụng chiến thuật đánh thọc sâu bằng bộ binh kết hợp thiết giáp và pháo binh, liên tục mở nhiều đợt tấn công nhằm chia cắt, làm tan rã tuyến phòng ngự của đối phương. Các khu vực trọng điểm như thị xã, cầu Đồng Nai, trung tâm chỉ huy đều trở thành tâm điểm tranh giành khốc liệt. Bom đạn và các cuộc giao tranh kéo dài đã biến Xuân Lộc thành một địa điểm "chảo lửa", khiến cả hai bên chịu thương vong lớn.

Kết quả cuối cùng của trận Xuân Lộc là chiến thắng quyết định nghiêng về Quân Giải phóng khi các tuyến phòng ngự của VNCH bị phá vỡ hoàn toàn. Việc thất thủ Xuân Lộc đã tạo ra bước ngoặt mang tính lịch sử: cửa ngõ phía Đông được mở toang, Quân Giải phóng tiến sát Sài Gòn, góp phần thúc đẩy sự sụp đổ nhanh chóng của chế độ Việt Nam Cộng hòa. Đồng thời, trận đánh này cũng thể hiện tinh thần quyết chiến quyết thắng, khả năng phối hợp tác chiến giữa các binh chủng của Quân Giải phóng, đồng thời phản ánh giới hạn về ý chí và sức kháng cự của phía VNCH trong bối cảnh cục diện chiến tranh đã chuyển đổi hoàn toàn. Trận Xuân Lộc vì vậy luôn được nhắc đến như một cột mốc lịch sử quan trọng, đánh dấu bước chuyển mình của dân tộc Việt Nam trong giai đoạn kết thúc chiến tranh.