Hiệu ứng cá voi xanh là thuật ngữ dùng để chỉ hiện tượng lan truyền một cách nhanh chóng các hành vi tiêu cực thông qua những thử thách trên mạng xã hội, bắt nguồn từ trò chơi "Cá voi xanh" xuất hiện tại Nga năm 2016. Trò chơi này cơ bản là một chuỗi các thử thách ngày càng nguy hiểm do những người quản trị ẩn danh đề ra, như thức khuya, tự làm đau bản thân, hoặc thực hiện các hành động liều lĩnh. Đỉnh điểm của trò chơi là thử thách cuối cùng, yêu cầu người tham gia kết liễu bản thân. Hiệu ứng cá voi xanh đã trở thành nỗi ám ảnh đối với nhiều phụ huynh và nhà trường khi nó khiến học sinh, thanh thiếu niên dễ bị lôi kéo, tổn thương tâm lý nghiêm trọng.

Không dừng lại ở khía cạnh trò chơi, hiệu ứng cá voi xanh còn phản ánh những nguy cơ tiềm ẩn từ sự lan truyền thông tin không kiểm soát trên môi trường mạng dưới dạng hiện tượng xã hội. Sức mạnh tương tác và sự tò mò của tuổi trẻ khiến các thử thách nguy hiểm này dễ dàng được chia sẻ, bắt chước, dẫn tới hàng loạt hệ lụy như trầm cảm, tự hại hoặc thậm chí tử vong. Hiệu ứng này nhấn mạnh sự cần thiết về giáo dục kỹ năng sống, nhận diện thông tin xấu độc và xây dựng môi trường trực tuyến an toàn, cũng như vai trò quan trọng của gia đình và cộng đồng trong việc định hướng, bảo vệ thế hệ trẻ khỏi những cạm bẫy tàn khốc trên không gian mạng.

Từ hiệu ứng cá voi xanh, nhiều bài học cảnh tỉnh đã được đặt ra cho cả xã hội về trách nhiệm quản lý, giám sát nội dung internet và nâng cao cảnh giác đối với các hiện tượng phi đạo đức, xuyên tạc giá trị sống. Cơ quan chức năng, nhà trường và cha mẹ nên phối hợp chặt chẽ để tuyên truyền, phát hiện kịp thời các dấu hiệu bất thường ở giới trẻ. Đồng thời, cá nhân từng học sinh cần được trang bị kiến thức văn hóa số, tinh thần sáng suốt để tránh xa những trào lưu độc hại, góp phần xây dựng cộng đồng mạng lành mạnh hơn cho chính mình và những người xung quanh.