Việt Nam nằm ở phía đông bán đảo Đông Dương, trải dài từ vĩ độ 8°34’ đến 23°23’ Bắc, với hình dạng chữ S uốn lượn và đường bờ biển dài hơn 3.260 km tiếp giáp Biển Đông. Địa hình của Việt Nam đa dạng và phong phú, gồm nhiều vùng núi cao trung du, đồng bằng châu thổ cùng hàng nghìn hòn đảo lớn nhỏ ngoài khơi. Núi chiếm khoảng ba phần tư diện tích lãnh thổ, trong đó có các dãy núi lớn như Hoàng Liên Sơn, Trường Sơn, song song đó là các cao nguyên rộng lớn như Tây Nguyên và vùng núi Đông Bắc. Xen giữa các dãy núi là các đồng bằng màu mỡ, tiêu biểu nhất là đồng bằng sông Hồng ở phía Bắc và đồng bằng sông Cửu Long ở phía Nam, nơi tập trung đông dân cư và là vùng trọng điểm sản xuất nông nghiệp của cả nước.

Khí hậu Việt Nam chủ yếu là nhiệt đới gió mùa, với sự phân hóa rõ rệt theo vĩ độ, độ cao, vị trí địa lý giữa miền Bắc, miền Trung và miền Nam. Đặc biệt, miền Bắc chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của mùa đông lạnh cùng gió mùa Đông Bắc, trong khi miền Nam quanh năm khí hậu nóng ẩm, ít bị tác động bởi rét đậm. Nhiệt độ trung bình năm dao động từ 22°C đến 27°C, lượng mưa đa số tập trung vào mùa hạ, kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của rừng cây, cây trồng nông nghiệp và hệ động vật đa dạng. Tuy nhiên, khí hậu thất thường cũng gây ra nhiều thiên tai như bão, lũ lụt, hạn hán, làm ảnh hưởng lớn đến đời sống, sản xuất và môi trường tự nhiên của đất nước.

Bên cạnh đó, hệ thống sông ngòi ở Việt Nam rất phát triển với hai hệ thống lớn là sông Hồng ở phía Bắc và sông Mê Kông ở phía Nam cùng hàng trăm con sông nhỏ khác đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nước, phù sa, giao thông và thủy điện. Dọc theo bờ biển dài, vùng ven biển có nhiều vịnh, cửa sông, đầm phá, tạo nên những hệ sinh thái đa dạng và tiềm năng phát triển kinh tế biển như đánh bắt, nuôi trồng thủy sản, du lịch. Nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú với các mỏ than, giàu, thiếc, đá quý cùng với rừng nhiệt đới, hệ động thực vật phong phú đã giúp Việt Nam có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống, đồng thời đặt ra yêu cầu phải bảo vệ môi trường và khai thác hợp lý các nguồn lực tự nhiên này.