Ở quê Nghệ Tĩnh, xô viết là chuyện ông bà kể cho con cháu nghe mỗi khi sum vầy bên nồi nước chè xanh. Những ngày xưa ấy, đồng bào khắp vùng Vinh, Can Lộc, Hưng Nguyên... thức dậy trước gà gáy để ra đồng, nhưng không chỉ làm ăn mà còn trăn trở chuyện nước non. Tháng Tám năm 1930, trời chưa kịp sáng, đã nghe tiếng người rủ nhau đi tổng hội ở đình làng. Mấy chị đội nón mê, dắt theo đứa con còn đỏ hỏn, cũng đi. Ông lão chống gậy, mặt mếu má chẳng sợ chi, khuôn mặt thấp thoáng ý chí dám đấu tranh đến cùng. Ai cũng mặc áo nâu, quần vải thô, nhưng lòng thì sôi sục khí thế cách mạng.

Lúc ấy, phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh như ngọn gió mạnh thổi bùng lên ý chí bất khuất của nông dân quê hương. Người dân nghe lời Đảng, nhất tề xuống đường đòi chia lại ruộng đất, chống lại cường hào ác bá, đòi xóa bỏ sưu thuế. Chẳng những đàn ông, mà phụ nữ, trẻ nhỏ đều tham gia, họp bàn lập chính quyền cách mạng ngay giữa sân đình. Bao đêm, ánh đèn dầu hắt lên hình bóng các cụ đang bàn chuyện thay đổi số phận quê hương. Có người bị bắt giam, có người nằm lại trên cánh đồng, nhưng ai cũng tin ngày mai sẽ tốt đẹp hơn, dù giặc có phá hoại, dù khó khăn vẫn còn phía trước.

Xô Viết Nghệ Tĩnh không chỉ là một phong trào nổi dậy, mà còn là sự bừng tỉnh sức mạnh dân tộc. Tâm hồn người Nghệ vùng vẫy trong hoạn nạn nhưng vẫn giữ lấy lòng yêu quê, thương làng mạc. Đến giờ, mỗi độ tháng tám về, tiếng hát "Đầu đình Nghệ Tĩnh" lại vang vọng để nhắc nhở con cháu nhớ về một thời oanh liệt, gan góc chống áp bức. Sự kiện ấy không chỉ được ghi vào sử sách, mà còn khắc sâu trong tâm trí bao thế hệ, là niềm tự hào, là động lực để vượt lên mọi gian khó, vun đắp cho quê hương ngày càng tươi đẹp.