Cục Quản lý trại giam, trực thuộc Bộ Công an, là cơ quan chuyên trách trong việc tổ chức quản lý, kiểm soát và cải tạo phạm nhân tại các trại giam trên toàn quốc. Với vai trò trọng yếu trong hệ thống an ninh quốc gia, đơn vị này không chỉ đảm bảo an ninh, an toàn cho trại giam mà còn giúp thực hiện các chính sách nhân đạo, giáo dục, hướng nghiệp đối với người bị kết án tù. Nhờ sự phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương, công tác quản lý và cải tạo phạm nhân ngày càng được nâng cao về hiệu quả và chất lượng. Hoạt động của cục còn tập trung kiểm tra, giám sát việc thực hiện chế độ sinh hoạt, y tế, lao động cũng như quyền lợi chính đáng của phạm nhân, góp phần giữ gìn kỷ cương xã hội, đồng thời thực hiện các mục tiêu xây dựng một môi trường trại giam nhân văn.

Bên cạnh nhiệm vụ quản lý phạm nhân, Cục Quản lý trại giam còn chú trọng triển khai các biện pháp phòng ngừa, xử lý hành vi vi phạm nội quy và duy trì trật tự trong trại giam. Lực lượng cán bộ trại giam được đào tạo bài bản, thường xuyên được bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên môn, kỹ năng giao tiếp, tâm lý và pháp luật nhằm kiểm soát tình hình, hạn chế những rủi ro phát sinh, thúc đẩy sự chuyển biến tích cực về nhận thức của người bị giam giữ. Song song với đó, cục thường xuyên phối hợp với các tổ chức xã hội để thực hiện các chương trình tư vấn tâm lý, hỗ trợ học nghề, giúp phạm nhân chuẩn bị tái hòa nhập cộng đồng sau khi mãn hạn tù. Chính nhờ sự đầu tư sâu rộng vào công tác quản lý và cải tạo mà tỷ lệ phạm nhân tái phạm giảm dần, góp phần ổn định xã hội và giảm áp lực lên các cơ quan thực thi pháp luật.