Tết Đoan Ngọ là một trong những lễ hội truyền thống quan trọng của người Việt Nam, thường được tổ chức vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch hằng năm. Tên gọi "Đoan Ngọ" xuất phát từ chữ Hán, trong đó "Đoan" nghĩa là bắt đầu, còn "Ngọ" chỉ khoảng giờ Ngọ, tức từ 11 giờ trưa đến 13 giờ chiều theo cách tính giờ của người xưa. Vào ngày này, thời tiết chuyển sang hè, khí hậu nóng bức, là điều kiện thuận lợi cho sâu bọ, vi khuẩn gây bệnh phát triển mạnh, ảnh hưởng đến sức khỏe con người và mùa màng. Vì vậy, lễ hội Đoan Ngọ còn được xem là dịp để người dân phòng tránh dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe bằng nhiều nghi thức truyền thống và các món ăn đặc trưng.

Một trong những điểm đặc biệt của Tết Đoan Ngọ ở Việt Nam là phong tục "giết sâu bọ". Vào sáng sớm ngày này, mọi thành viên trong gia đình sẽ dùng các loại thực phẩm có vị chua, cay như rượu nếp, mận, vải, cùng các món ăn như bánh tro, chè kê... để tiêu diệt sâu bọ trong cơ thể với quan niệm "diệt trừ sâu bọ, bệnh tật". Đây cũng là dịp để mọi người quây quần bên nhau, dâng cúng tổ tiên, cầu mong sức khỏe, mùa màng bội thu và bình an cho cả gia đình. Trẻ em thường được thoa rượu nếp lên người, đeo dây ngũ sắc để tránh tà ma và dịch bệnh.

Ngoài ý nghĩa truyền thống về sức khỏe, Tết Đoan Ngọ còn là dịp giao lưu văn hóa và tăng sự gắn bó giữa các thành viên trong cộng đồng. Nhiều làng quê tổ chức những trò chơi dân gian, hội đua thuyền hoặc các màn múa hát truyền thống để chào đón ngày lễ. Ở một số vùng miền khác, như Hội An hay Thanh Hóa, người dân còn chuẩn bị những đĩa trái cây tươi ngon nhất để dâng lên ông bà tổ tiên. Như vậy, Tết Đoan Ngọ không chỉ là một nét đẹp văn hóa đặc sắc gắn liền với đời sống tinh thần của người Việt qua nhiều thế hệ, mà còn thể hiện triết lý sống hài hòa với thiên nhiên, biết ơn tổ tiên và chú trọng gìn giữ sức khỏe cho bản thân cũng như cộng đồng.