Bài thơ “Hạt gạo làng ta” được sáng tác vào năm 1970, thời kỳ cuộc kháng chiến chống Mỹ của dân tộc ta đang diễn ra vô cùng ác liệt. Tác giả Trần Đăng Khoa viết bài thơ này khi còn rất nhỏ, lúc ông mới chỉ chín tuổi, nhưng những hình ảnh và tình cảm trong tác phẩm lại vô cùng sâu sắc, thể hiện sự trưởng thành trong cảm nhận về cuộc sống và quê hương. Với những vần thơ giản dị mà chân thật, “Hạt gạo làng ta” như một bài ca, một lời kể về quá trình hình thành và trui rèn của từng hạt gạo trên mảnh đất quê hương yêu dấu, qua biết bao gian lao, thử thách, đặc biệt là trong điều kiện chiến tranh.

Bài thơ không chỉ là lời tri ân của tác giả dành cho cha mẹ, những người lao động nơi làng quê Việt Nam, mà còn là biểu tượng cho cả dân tộc đấu tranh, hy sinh để giữ gìn từng tấc đất, từng bát cơm. Từng hình ảnh về bà, về mẹ, về tuổi thơ trên cánh đồng làng hòa cùng tinh thần “tay cày tay súng”, đoàn kết bên nhau vượt qua mọi khó khăn, trở thành điểm nhấn chủ đạo của bài thơ. Qua đó, “Hạt gạo làng ta” đã chuyển tải thông điệp về giá trị của sức lao động, ý chí kiên cường và lòng yêu nước của người Việt Nam. Bài thơ thực sự có sức sống mãnh liệt trong nền văn học thiếu nhi Việt Nam và luôn gắn bó mật thiết với bao thế hệ học sinh.

Đến nay, “Hạt gạo làng ta” vẫn được coi là một trong những tác phẩm nổi bật về đề tài quê hương đất nước, được đưa vào sách giáo khoa và thường xuyên xuất hiện trong các chương trình học tập, hoạt động ngoại khóa của trường học. Sự giản dị trong ngôn từ, cùng sự gần gũi của hình ảnh “hạt gạo” làm cho bài thơ trở thành ký ức tuổi thơ đối với nhiều người. Những giá trị về sức lao động, tình yêu quê hương, gắn bó và tri ân với nguồn cội mà bài thơ chuyển tải vẫn còn nguyên vẹn ý nghĩa, góp phần nuôi dưỡng tâm hồn và nhân cách cho thế hệ trẻ hôm nay. Nhờ đó, dù trải qua hơn nửa thế kỷ, “Hạt gạo làng ta” vẫn luôn đọng lại trong lòng bạn đọc với cảm xúc xao xuyến và tự hào.