Cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền năm 1945 là sự kiện lịch sử trọng đại, đánh dấu bước ngoặt quyết định trong tiến trình đấu tranh giành độc lập dân tộc của nhân dân Việt Nam. Bối cảnh diễn ra vào tháng Tám năm 1945, khi tình hình thế giới có những biến động lớn: phát xít Nhật đầu hàng Đồng minh, bộ máy cai trị Nhật ở Đông Dương bị tê liệt. Trước vận hội ấy, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương, nhân dân Việt Nam đã tập hợp lực lượng, nhất tề vùng lên tiến hành tổng khởi nghĩa trên quy mô toàn quốc nhằm lật đổ ách thống trị của thực dân, phong kiến và phát xít.

Tổng khởi nghĩa diễn ra nhanh chóng, mạnh mẽ và dứt khoát ở cả thành thị lẫn nông thôn. Khởi nguồn là cuộc nổi dậy ở Hà Nội ngày 19/8, lan rộng ra Huế, Sài Gòn và khắp các tỉnh thành, chỉ trong vòng chưa đầy hai tuần, chính quyền cách mạng đã giành thắng lợi ở hầu hết các địa phương. Lực lượng Việt Minh với sự ủng hộ đông đảo của nhân dân đã tổ chức mít tinh, biểu tình, chiếm giữ các cơ quan công quyền, bãi nhiệm các viên chức cũ và thiết lập chính quyền cách mạng lâm thời. Tinh thần yêu nước, ý chí đấu tranh quật cường đã thúc đẩy mọi tầng lớp nhân dân đứng lên, đồng lòng quyết tâm giành độc lập, tự do cho dân tộc.

Thắng lợi của cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 đã tạo tiền đề vững chắc cho việc ra đời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vào ngày 2/9 cùng năm. Sự kiện ấy không chỉ đánh dấu sự chấm dứt gần một thế kỷ dưới ách đô hộ ngoại xâm, mà còn mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do cho đất nước. Tổng khởi nghĩa giành chính quyền năm 1945 trở thành niềm tự hào của dân tộc Việt Nam, bài học sâu sắc về tinh thần đoàn kết, lãnh đạo sáng suốt, sự phát huy sức mạnh quần chúng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.