Chèo cổ, một loại hình nghệ thuật sân khấu truyền thống của Việt Nam, đã tạo dấu ấn sâu đậm qua hàng trăm năm phát triển với nhiều vở diễn kinh điển. Trong kho tàng chèo cổ, nổi bật nhất là bảy vở: “Quan Âm Thị Kính”, “Lưu Bình Dương Lễ”, “Trương Viên”, “Kim Nham”, “Tâm Thiện”, “Nghêu Sò Ốc Hến” và “Phạm Tử Cố”. Mỗi vở mang sắc thái đặc trưng về nội dung, nhân vật và những tầng ý nghĩa xã hội. “Quan Âm Thị Kính” kể chuyện về lòng hiếu thuận, đức nhẫn nhịn và sự hy sinh của người phụ nữ; “Lưu Bình Dương Lễ” ca ngợi tình bạn thủy chung giữa hai chàng trai với những thử thách nghiệt ngã; “Trương Viên” diễn tả hình ảnh mối tình son sắt và niềm tin vào đạo lý làm người. Những vở này không chỉ lưu giữ giá trị nghệ thuật mà còn truyền tải thông điệp nhân văn sâu sắc.

Trải qua thời gian, chèo cổ vẫn giữ được sức sống bền bỉ nhờ khả năng phóng tác linh hoạt các câu chuyện dân gian, kết hợp dàn dựng sân khấu sáng tạo, cùng nghệ thuật biểu diễn tài hoa của các nghệ sĩ. “Kim Nham” và “Phạm Tử Cố” khai thác tinh thần trượng nghĩa, sự công bằng xã hội thông qua hàng loạt xung đột và nghị lực vượt khó của nhân vật chính. “Nghêu Sò Ốc Hến” nổi bật bởi yếu tố hài hước, châm biếm sâu cay nạn tham quan ô lại và bất công mưu mô trong xã hội xưa. “Tâm Thiện” đề cao lòng hướng thiện, răn dạy con người biết yêu thương đồng loại và sống lương thiện. Qua mỗi vở chèo, các giai điệu dân tộc và những lớp diễn biến tâm lý đã tạo nên sự gắn kết cảm xúc giữa nghệ sĩ và khán giả, làm cho nghệ thuật chèo vừa gần gũi vừa thấm đẫm giá trị lịch sử.

Bảy vở chèo cổ tiêu biểu vừa là di sản tinh thần vừa là tài nguyên sân khấu quý báu để giới trẻ học hỏi và tiếp nối. Những kịch bản này không chỉ thể hiện kỹ năng biểu diễn truyền thống, mà còn chứa đựng triết lý sống, hình tượng nhân vật và tiếng nói phản biện xã hội. Chính nhờ vậy, chèo cổ luôn đứng vững trước sự biến thiên của thời cuộc, minh chứng cho sức mạnh trường tồn của văn hóa dân tộc Việt Nam. Những vở chèo như Quan Âm Thị Kính hay Nghêu Sò Ốc Hến giúp người xem suy ngẫm về lẽ đời, từ đó giữ gìn và phát huy nét đẹp nghệ thuật truyền thống.