Thiết quân luật là một biện pháp đặc biệt mà chính phủ áp dụng trong những tình huống khẩn cấp như chiến tranh, xung đột vũ trang, hoặc bất ổn nghiêm trọng nhằm duy trì trật tự, an ninh quốc gia. Khi thiết quân luật được ban bố, quyền lực kiểm soát và điều hành xã hội tạm thời chuyển giao từ các cơ quan dân sự sang tay quân đội hoặc lực lượng vũ trang. Điều này đồng nghĩa với việc các quy trình, luật pháp dân sự có thể bị đình chỉ hoặc thay đổi để phục vụ mục đích bảo vệ an ninh, hạn chế bạo loạn hay các mối đe dọa khác. Nhiều quyền tự do cá nhân hoặc quyền công dân, chẳng hạn như quyền tụ tập, tự do báo chí, hoặc di chuyển có thể bị hạn chế hoặc giám sát nghiêm ngặt hơn bình thường.

Ở một số quốc gia, việc ban bố thiết quân luật thường đi kèm với việc áp đặt giờ giới nghiêm, hạn chế đi lại hoặc thậm chí bắt giữ những cá nhân bị coi là mối nguy cho an ninh quốc gia mà không cần thông qua quy trình xét xử thông thường. Tuy nhiên, thiết quân luật bị coi là biện pháp khắc nghiệt cuối cùng, vì nó dễ dẫn đến lạm quyền, vi phạm quyền con người và làm suy yếu hệ thống pháp luật dân sự. Trong lịch sử Việt Nam, thiết quân luật đã từng được áp dụng trong các thời kỳ chiến tranh hoặc bất ổn lớn để đối phó với các cuộc nội chiến, bảo vệ chủ quyền và sự ổn định đất nước. Dù vậy, thiết quân luật cần được cân nhắc kỹ lưỡng và sử dụng trong thời gian giới hạn, sau đó quyền lực phải nhanh chóng được trao trả về cho nhà nước dân sự khi tình hình trở lại bình thường.

Việc áp dụng thiết quân luật có thể mang lại cả mặt tích cực lẫn tiêu cực. Mặt tích cực là trong những tình huống hết sức nguy cấp, thiết quân luật giúp khôi phục trật tự nhanh chóng, bảo vệ an sinh xã hội và ngăn chặn các hành động phá hoại. Tuy nhiên, sự can thiệp sâu rộng của quân đội vào đời sống dân sự cũng dẫn đến lo ngại về lạm quyền, đàn áp hoặc mất cân bằng quyền lực chính trị. Bởi vậy, nhiều quốc gia quy định rất rõ ràng về điều kiện, trình tự và thời hạn ban hành thiết quân luật nhằm đảm bảo vẫn tôn trọng các nguyên tắc dân chủ, quyền con người và pháp quyền. Việc minh bạch trong quá trình áp dụng cũng giúp tạo niềm tin của người dân đối với nhà nước khi phải đối mặt với các tình huống đặc biệt.