Đàn bầu là một loại nhạc cụ truyền thống độc đáo của Việt Nam, mang âm sắc riêng biệt và sâu lắng, thường được sử dụng trong các dàn nhạc dân tộc và trình diễn solo. Đặc trưng nổi bật nhất của đàn bầu là cấu tạo đơn giản với chỉ một dây duy nhất, thường làm từ kim loại. Điều này khiến đàn bầu trở thành một trong những loại nhạc cụ có số lượng dây ít nhất trên thế giới. Mặc dù chỉ có một dây, nhưng bằng kỹ thuật bấm và điều chỉnh cần đàn, nghệ nhân chơi đàn bầu có thể tạo ra nhiều âm thanh phong phú với các cao độ khác nhau, mang đến những giai điệu trữ tình đầy cảm xúc.

Sự hạn chế về số lượng dây không làm giảm đi tính biểu cảm của tiếng đàn bầu mà còn tạo nên sự độc đáo riêng biệt cho nhạc cụ này. Trong quá trình trình diễn, người chơi thường dùng tay phải để rẩy hoặc gảy dây đàn, còn tay trái thì điều chỉnh độ căng của dây thông qua quả bầu (thường làm bằng tre hoặc nhựa), từ đó tạo hiệu ứng âm thanh dịu dàng, lúc khoan thai, lúc réo rắt. Âm thanh của đàn bầu thường được ví như lời tự sự, vang vọng giữa không gian, khiến người nghe liên tưởng đến quê hương, nguồn cội và những kỷ niệm thân thương.

Đàn bầu không chỉ gắn liền với đời sống văn hóa của người Việt mà còn thể hiện sự sáng tạo trong cách khai thác chất liệu đơn giản để tạo ra nghệ thuật. Với chỉ một dây duy nhất, đàn bầu đã chinh phục đông đảo người yêu nhạc bởi khả năng thể hiện sắc thái biểu cảm đa dạng, từ vui tươi đến buồn thanh, từ ngỡ ngàng đến mênh mang. Nghệ thuật biểu diễn đàn bầu cũng đòi hỏi người chơi phải có kỹ thuật tinh tế và cảm xúc sâu sắc, để biến âm nhạc thành những câu chuyện tâm tình, góp phần giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Việt Nam.