Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) là một tổ chức liên chính phủ, được thành lập vào năm 1960 với mục tiêu phối hợp và thống nhất chính sách dầu mỏ của các quốc gia thành viên. Ban đầu, OPEC gồm năm nước sáng lập: Iran, Iraq, Kuwait, Ả Rập Xê Út và Venezuela. Sự ra đời của OPEC xuất phát từ nhu cầu các quốc gia xuất khẩu dầu chủ động kiểm soát nguồn tài nguyên quý giá này, thay vì để các công ty dầu mỏ quốc tế chi phối giá cả và sản lượng. Qua thập kỷ phát triển, OPEC đã mở rộng số lượng thành viên lên hơn mười nước, bao gồm Nigeria, Angola, Algeria, Qatar, Ecuador cùng một số quốc gia khác tại châu Phi và Nam Mỹ.

Một trong những vai trò quan trọng của OPEC là điều tiết sản lượng dầu trên toàn cầu nhằm ổn định giá cả và bảo vệ lợi ích chung của các nước thành viên. Việc cắt giảm hoặc tăng sản lượng dầu của OPEC thường tác động mạnh mẽ đến thị trường năng lượng quốc tế cũng như nền kinh tế toàn cầu. Nhờ vị trí kiểm soát phần lớn trữ lượng dầu mỏ thế giới, quyết định từ OPEC có thể dẫn đến những biến động lớn về giá dầu, kéo theo ảnh hưởng sâu sắc đối với các quốc gia nhập khẩu dầu mỏ và các ngành công nghiệp liên quan. Bên cạnh đó, OPEC cũng là diễn đàn để các nước thành viên hợp tác trong nhiều lĩnh vực như kỹ thuật dầu khí, an toàn môi trường và chuyển giao công nghệ.

Mặc dù OPEC từng đối mặt không ít khó khăn như sự cạnh tranh từ các nhà sản xuất dầu ngoài OPEC, giá dầu biến động thất thường hoặc thách thức từ năng lượng tái tạo, tổ chức này vẫn giữ vai trò trọng yếu trong thị trường năng lượng. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và biến đổi khí hậu, OPEC ngày càng chú trọng cân bằng lợi ích giữa ổn định giá dầu và phát triển bền vững. Điều này đặt ra nhiều yêu cầu đổi mới chính sách, vừa đảm bảo nguồn thu từ dầu mỏ cho các thành viên, vừa thích ứng với xu hướng chuyển dịch năng lượng sạch trên thế giới. Thực tế, OPEC không chỉ đơn thuần là liên minh kinh tế mà còn mang ý nghĩa chiến lược to lớn trong các vấn đề địa chính trị quốc tế.