Trong thơ Xuân Quỳnh, tình yêu không chỉ là xúc cảm riêng tư mà còn hiện lên như một khát vọng sống mãnh liệt của người phụ nữ hiện đại. Những câu thơ tràn đầy nỗi niềm, vừa dịu dàng vừa da diết, như sóng biển dạt dào không ngừng vỗ bờ, đã trở thành biểu tượng cho trái tim luôn hướng về yêu thương. Yếu tố nổi bật trong thơ tình của Xuân Quỳnh là sự chân thật, hồn nhiên và rất đỗi giản dị; đó là cái khắc khoải mong manh mà kiên trì, là niềm tin vào sự sống động, vĩnh cửu của tình yêu bất chấp những biến thiên của cuộc đời. Nhà thơ coi tình yêu không phải là sự chiếm hữu, mà chính là sự dâng hiến, hy sinh và trách nhiệm gắn bó để cùng vượt qua mọi thử thách.

Xuân Quỳnh thường khai thác sâu với hình ảnh sóng nước, như ở bài thơ "Sóng", ẩn dụ cho tâm hồn người phụ nữ đang yêu. Sóng có lúc mạnh mẽ, khi dịu êm, như nhịp điệu trái tim rạo rực không nguôi. Cũng qua những dòng thơ ấy, người đọc nhận ra quá khứ, hiện tại, tương lai đều hoà quyện trong tình yêu bất tận. Xuân Quỳnh không ngần ngại bộc lộ những lo âu, những khát vọng hạnh phúc gia đình. Tình yêu trong thơ chị là một hành trình không bằng phẳng, nhưng luôn hướng về phía trước với niềm tin và hy vọng rằng trái tim thật thà sẽ được đáp lại.

Sự khác biệt trong thơ tình của Xuân Quỳnh còn ở chỗ, chị luôn dùng lời thơ nhẹ nhàng, dung dị, gần gũi với đời thường nhưng vẫn rất giàu chất thơ. Tình yêu trong thơ chị không bị lý tưởng hoá xa vời, mà gắn liền với những lo lắng, ghen tuông, nhớ mong – những cung bậc cảm xúc rất đời, rất thật của người phụ nữ. Nhờ đó, thơ Xuân Quỳnh đã chạm đến trái tim nhiều thế hệ, giúp người đọc nhận ra rằng quan niệm về tình yêu cũng chính là quan niệm sống: luôn tha thiết, chân thành và vị tha. Đó là lý do thơ Xuân Quỳnh trở thành tiếng lòng dịu dàng mà dai dẳng, thổn thức với bao khao khát đẹp đẽ của tình yêu con người.