Bài văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc của Nguyễn Đình Chiểu là một áng văn bất hủ ca ngợi tinh thần yêu nước, lòng quả cảm và ý chí hy sinh vì độc lập tự do của những người nông dân vùng Cần Giuộc trong buổi đầu kháng Pháp. Tác phẩm đã khắc họa hình ảnh chân thực về những con người từ xưa vốn chỉ quen với việc cầm cày, cầm cuốc, quanh năm lam lũ cùng ruộng đồng, bỗng nhiên phải cầm gươm giáo đứng lên bảo vệ quê hương. Họ không được luyện tập võ nghệ, không từng trải qua binh tướng nhưng khi giặc đến lại sẵn sàng bỏ lại tất cả để chiến đấu với niềm tin mãnh liệt. Qua đó, Nguyễn Đình Chiểu ngợi ca, khẳng định phẩm chất anh hùng của tầng lớp nông dân Việt Nam, cho thấy họ không chỉ là lực lượng sản xuất chính mà còn là trụ cột vững chắc của phong trào chống ngoại xâm.

Tinh thần nghĩa khí và ý chí bất khuất ấy được Nguyễn Đình Chiểu diễn tả bằng ngôn ngữ giản dị, gần gũi đậm chất Nam Bộ. Những người nghĩa sĩ chiến đấu không màng danh lợi, lấy hy sinh bản thân làm lẽ sống, lấy sự bình yên của quê hương làm mục tiêu cao nhất. Họ chiến đấu với đôi tay còn vương bùn đất, với trang phục nông dân mộc mạc, nhưng lòng căm thù giặc và khát vọng giành lại tự do đã trở thành vũ khí sắc bén nhất. Sự hy sinh anh dũng của những con người ấy không chỉ được thể hiện ở chí khí xông pha trận mạc mà còn nằm ở nghĩa tình sâu nặng đối với gia đình, xóm làng. Cả tác phẩm là lời tri ân, thương tiếc, đồng thời là bản anh hùng ca hào sảng về những người con đất Việt.

Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc không chỉ có ý nghĩa lịch sử mà còn mang giá trị nhân văn sâu sắc, lay động tâm hồn biết bao thế hệ. Tấm gương của các nghĩa sĩ như ánh sáng soi đường, hun đúc thêm lòng yêu nước, ý chí đấu tranh và lòng tự hào dân tộc. Đó là lời nhắc nhở mỗi chúng ta biết quý trọng tự do, độc lập, nhận thức rõ hơn trách nhiệm gìn giữ và phát huy truyền thống yêu nước mà cha ông đã xây đắp qua biết bao gian khổ, hy sinh. Dù thời đại có đổi thay, hình ảnh những nghĩa sĩ chân chất nhưng hào hùng ấy vẫn luôn sống mãi trong tâm trí của mỗi người dân Việt Nam.