Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ là một trong những hình thức tín ngưỡng dân gian đặc sắc của người Việt, gắn liền với quá trình lịch sử và văn hóa dân tộc. Tam phủ ở đây chỉ ba vị Mẫu chính đại diện cho ba vùng vũ trụ: Mẫu Thượng Thiên (trời), Mẫu Thượng Ngàn (rừng núi) và Mẫu Thoải (nước). Tín ngưỡng này thể hiện tâm lý hướng về cội nguồn, tôn vinh vai trò của người phụ nữ trong xã hội, thông qua việc thờ cúng các vị thần linh nữ giữ trọng trách cai quản các lĩnh vực thiên nhiên, đời sống. Người Việt tin rằng, các Mẫu có quyền lực siêu nhiên, che chở, phù hộ cho con người vượt qua khó khăn, bệnh tật và mang lại may mắn, bình an.

Lễ nghi trong thờ Mẫu Tam Phủ rất đa dạng, nổi bật nhất là nghi lễ hầu đồng – một hình thức giao tiếp tâm linh giữa con người và thần linh qua các giá đồng (nhập hồn). Nghi thức này không chỉ phản ánh niềm tin vào thế giới siêu nhiên mà còn chứa đựng giá trị nghệ thuật đặc biệt qua âm nhạc, vũ điệu, trang phục và lời hát chầu văn. Trong các buổi hầu đồng, người tham gia thường khấn cầu sự giúp đỡ từ các vị Mẫu, đồng thời bày tỏ lòng tôn kính, biết ơn với các đấng thần linh. Các di tích như phủ, đền thờ Mẫu trải dài trên khắp cả nước, trở thành điểm sinh hoạt tín ngưỡng, giao lưu văn hóa và duy trì bản sắc dân tộc Việt Nam.

Giá trị của tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ không chỉ giới hạn ở khía cạnh tâm linh mà còn tác động mạnh mẽ đến đời sống xã hội và nghệ thuật. Thông qua các hoạt động thờ cúng, lễ hội, hầu đồng…, cộng đồng có cơ hội đoàn kết, tương trợ và phát triển mối quan hệ nhân văn. UNESCO đã công nhận thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ của người Việt là Di sản phi vật thể đại diện của nhân loại bởi tính đa dạng, dung hợp văn hóa và ý nghĩa sâu sắc với đời sống tinh thần. Tính nhân văn, tinh thần bao dung, hướng thiện trong tín ngưỡng này vẫn luôn được gìn giữ và phát triển, làm phong phú thêm bản sắc văn hóa Việt Nam đậm đà truyền thống.