Ngày 3/1/2024, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội đã chính thức mở phiên xét xử sơ thẩm vụ án "chuyến bay giải cứu", thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận. Vụ án này liên quan đến hoạt động tổ chức các chuyến bay đưa công dân Việt Nam từ nước ngoài về nước trong thời gian dịch Covid-19 diễn biến phức tạp. Theo cáo trạng, quá trình thực hiện chính sách nhân đạo này đã bị một số cá nhân lợi dụng, nhận hối lộ, lạm dụng chức vụ quyền hạn để trục lợi cá nhân. Trong số 54 bị cáo bị đưa ra xét xử, có nhiều cán bộ giữ chức vụ cao trong một số cơ quan nhà nước như Bộ Ngoại giao, Bộ Y tế, Bộ Công an, Văn phòng Chính phủ, cùng nhiều người thuộc các đại sứ quán, công ty dịch vụ.

Phiên tòa được đánh giá là có quy mô lớn nhất từ trước đến nay, với hơn 100 luật sư tham gia bào chữa cho các bị cáo và bảo vệ quyền lợi cho các bên liên quan. Quá trình xét xử kéo dài nhiều ngày nhằm làm rõ vai trò của từng cá nhân, mức độ thiệt hại đối với xã hội cũng như xác định số tiền mà các bị cáo đã nhận hoặc làm thất thoát. Nhiều nhân chứng, người liên quan đã được triệu tập để cung cấp tài liệu, bằng chứng phục vụ việc điều tra xét xử. Những tình tiết tại phiên tòa cho thấy hệ thống kiểm soát nội bộ đã bị buông lỏng, dẫn đến việc hàng loạt cán bộ, nhân viên dễ dàng thông đồng, móc nối với doanh nghiệp để thao túng quy trình cấp phép, tạo cơ hội thu lời bất chính hàng chục tỷ đồng.

Vụ án không chỉ nhằm truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các cá nhân cụ thể mà còn mang tính cảnh báo, răn đe với toàn bộ hệ thống quản lý nhà nước về sự minh bạch và chặt chẽ trong thực thi các chủ trương, chính sách, nhất là khi phục vụ những mục tiêu nhân đạo. Kết quả phiên tòa dự kiến sẽ tạo ra bước chuyển mới trong việc phòng, chống tham nhũng, tiêu cực tại Việt Nam và để lại nhiều bài học kinh nghiệm sâu sắc trong công tác quản trị, kiểm tra, giám sát cán bộ. Nhiều ý kiến cho rằng, bên cạnh việc xử lý nghiêm minh, các cơ quan sẽ cần rà soát lại quy trình quản lý, tăng cường sự giám sát xã hội nhằm ngăn chặn tình trạng tương tự có thể xảy ra trong tương lai.