Chùa Thầy, nằm dưới chân núi Sài Sơn thuộc huyện Quốc Oai, Hà Nội, không chỉ nổi tiếng bởi cảnh sắc hữu tình mà còn gắn liền với nhiều câu chuyện dân gian dí dỏm, trong đó không thể không nhắc đến trò chơi “hang cắc cớ”. “Hang cắc cớ” là cách gọi vui của nhân dân dành cho một hang động nhỏ phía sau chùa, nơi cửa hang uốn cong, tối và sâu hun hút, như gợi mở cho những ai bước vào tự mình khám phá một thế giới khác lạ. Tương truyền, khách thập phương khi hành hương về chùa thường thách nhau vào hang, người này đặt ra một câu hỏi “cắc cớ” để thử tài đối đáp, nếu ai không trả lời được thì phải cõng bạn đi từ đầu đến cuối hang mới thôi. Chính điều đó đã tạo nên không khí hội hè rộn ràng, tiếng cười giòn giã luôn vang vọng khắp núi non.

Hang cắc cớ không chỉ đơn thuần là một địa danh đặc biệt trong quần thể Chùa Thầy, mà còn là nét chấm phá văn hóa độc đáo, thể hiện tinh thần lạc quan, hài hước của người Việt. Hiện nay, dù trải qua thời gian và nhiều biến đổi, hình thức hỏi “cắc cớ” trong hang vẫn được giữ gìn như một ký ức đẹp về một thời tuổi trẻ ham vui, thích đùa nghịch. Những câu hỏi đưa ra trong hang thường rất thông minh, đôi lúc lại oái oăm khiến không ít người phải ngẫm nghĩ thật lâu mới tìm ra đáp án. Qua đó, mỗi ai bước vào hang đều mang trên mình tâm trạng vừa hồi hộp, vừa háo hức chờ đợi xem thử khả năng ứng biến của mình tới đâu.

Điều hấp dẫn nhất ở hang cắc cớ chính là sự kết nối giữa con người với cảnh vật, giữa bạn bè, khách lạ cùng chia sẻ niềm vui giản dị nhưng thấm đẫm tình người. Đối với các thế hệ học sinh, sinh viên hay du khách thập phương, hành trình “phá đảo” hang cắc cớ không chỉ giúp tận hưởng vẻ đẹp kỳ thú của thiên nhiên Sài Sơn mà còn là dịp để thử thách bản thân. Trong không gian thiêng liêng mà gần gũi ấy, mỗi câu hỏi, đáp án không đơn thuần là trò chơi trí tuệ, mà còn lưu giữ những ký ức tuổi thơ, vun đắp thêm tình bạn, tình đoàn kết giữa những người cùng chung chuyến hành hương về đất Phật.