Hát xoan là một loại hình nghệ thuật hát lễ truyền thống của vùng đất Phú Thọ, Việt Nam, có lịch sử hàng trăm năm gắn liền với tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương. Loại hình nghệ thuật này thường được trình diễn vào dịp đầu xuân tại các đình làng, miếu thờ nhằm cầu may cho mùa màng bội thu, cuộc sống thuận hòa. Đặc trưng của hát xoan nằm ở phần biểu diễn mang tính đối đáp giữa các tốp nam và nữ, kết hợp động tác múa nhẹ nhàng, duyên dáng và hệ thống tiết tấu độc đáo, tạo nên sức hấp dẫn riêng biệt cho nghệ thuật dân gian này. Ngoài ý nghĩa văn hóa sâu sắc, hát xoan còn là nơi lưu giữ nhiều giá trị âm nhạc cổ truyền, thể hiện tinh thần đoàn kết, hướng về cội nguồn của người dân vùng Đất Tổ.

Nội dung của hát xoan cũng rất đa dạng, bao gồm các bài hát về lịch sử, truyền thuyết, tôn vinh công đức tổ tiên và đồng thời miêu tả những sinh hoạt thường nhật đời sống cộng đồng. Các điệu hát xoan chủ yếu được chia làm ba nhóm: hát thờ, hát quả cách và hát hội. Hát thờ thể hiện sự thành kính đối với các vị thần linh, hát quả cách mang tính chất trình diễn và giao duyên giữa trai gái, còn hát hội dùng để vui chơi, giải trí trong các lễ hội mùa xuân. Lối hát đặc sắc cùng nét diễn xuất linh hoạt khiến hát xoan trở thành cầu nối tâm linh, góp phần gìn giữ bản sắc quê hương giữa đời sống hiện đại.

Với giá trị nhân văn và nghệ thuật độc đáo, hát xoan đã được UNESCO ghi danh vào danh sách Di sản Văn hóa Phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp vào năm 2011 và sau đó chuyển sang danh sách Di sản Văn hóa Phi vật thể đại diện của nhân loại vào năm 2017. Sự công nhận này không chỉ góp phần bảo tồn và phát huy loại hình nghệ thuật đặc biệt của văn hóa Việt mà còn nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị di sản dân tộc. Hiện nay, các địa phương tại Phú Thọ cùng sự đồng hành của chính quyền và cộng đồng đang nỗ lực phục dựng, gìn giữ và lan tỏa hát xoan đến các thế hệ trẻ, giúp nghệ thuật hát xoan giữ vững sức sống trong lòng công chúng hiện đại.