Di sản văn hóa phi vật thể UNESCO là những giá trị tinh thần, truyền thống, tập quán xã hội và biểu đạt nghệ thuật mà các cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ. Khác với di sản vật thể, di sản phi vật thể không tồn tại dưới hình thức vật chất mà gắn liền với đời sống con người, thể hiện bản sắc riêng của từng dân tộc. Việc UNESCO công nhận các di sản văn hóa phi vật thể không chỉ nhằm bảo vệ tính đa dạng văn hóa, mà còn thúc đẩy sự đối thoại, tăng cường nhận thức về lịch sử, ý nghĩa và tầm quan trọng của các giá trị truyền thống trong xã hội hiện đại.

Có thể kể đến một số loại hình di sản nổi bật như lễ hội dân gian, nghi lễ tôn giáo, trò diễn dân gian, nghề thủ công truyền thống hay kiến thức về tự nhiên và vũ trụ. Ví dụ, Quan họ Bắc Ninh, hát Xoan Phú Thọ của Việt Nam, hoặc nghệ thuật làm bánh mì truyền thống ở Pháp đều là những di sản phi vật thể được UNESCO vinh danh. Những di sản ấy thường được lưu truyền bằng lời nói, qua hành động trực tiếp hoặc được thể hiện trong các nghi lễ, lễ hội, đóng vai trò khắng khít trong đời sống cộng đồng địa phương. Bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể góp phần duy trì sự sống động của các truyền thống, thể hiện sự tôn trọng đối với quá khứ đồng thời tiếp thêm sức mạnh cho các giá trị hiện tại, vun đắp tri thức cho các thế hệ mai sau.

Việc bảo vệ và phát huy di sản văn hóa phi vật thể còn giúp nâng cao ý thức cộng đồng về tầm quan trọng của truyền thống, khuyến khích sự tham gia tích cực của mọi tầng lớp xã hội trong việc gìn giữ bản sắc dân tộc. Đây cũng là cơ hội để quảng bá hình ảnh đất nước ra thế giới, thúc đẩy hợp tác quốc tế và phát triển du lịch bền vững. Tuy nhiên, sự thay đổi của xã hội hiện đại cùng ảnh hưởng của hội nhập toàn cầu đang đặt ra nhiều thách thức đối với công tác bảo tồn các di sản phi vật thể. Muốn giữ được giá trị nguyên bản, cần triển khai các giải pháp đồng bộ, kết hợp giữa giáo dục, truyền thông và hỗ trợ chính sách, tạo điều kiện cho các nghệ nhân, cộng đồng truyền lại tri thức truyền thống một cách hiệu quả, từ đó gìn giữ kho tàng di sản lâu dài cho nhân loại.