Hồ Xuân Hương là một hiện tượng độc đáo của văn học Việt Nam thời kỳ trung đại. Thơ bà không chỉ gợi lên vẻ đẹp thiên nhiên, mà còn khắc họa sâu sắc thân phận và tâm tư người phụ nữ trong xã hội phong kiến đầy ràng buộc. Các bài thơ nổi tiếng như “Bánh trôi nước”, “Đánh cờ người”, “Tự tình” đều sử dụng cách nói ẩn dụ, cùng với tài hoa trong việc gieo vần phối ý, làm nổi bật cá tính mạnh mẽ cũng như lòng cảm thông đối với phái nữ. Qua hình ảnh thân phận người phụ nữ, Hồ Xuân Hương vừa xót xa cho số kiếp long đong, vừa thể hiện nghị lực và khát vọng vượt lên những định kiến, bức tường đạo đức lễ giáo khắt khe lúc bấy giờ.

Ngoài chủ đề về người phụ nữ, thơ Hồ Xuân Hương còn giàu tinh thần phản kháng, châm biếm. Bà thường vận dụng nhiều biện pháp nghệ thuật tinh tế như chơi chữ, đảo ngữ, lối nói nước đôi tài tình để diễn đạt tư tưởng “cười mà đau xót”. Chính sự tài hoa này đã làm nên nét riêng đặc sắc của thơ Hồ Xuân Hương: vừa hóm hỉnh, vừa có chiều sâu nội tâm, đôi khi gay gắt mà vẫn thấm đẫm tình người. Nét sáng tạo ấy đã đem lại cho thơ Hồ Xuân Hương một vị trí đặc biệt trong nền thơ cổ điển Việt Nam, góp phần khắc sâu hình ảnh một “bà chúa thơ Nôm” tài danh, bản lĩnh giữa xã hội đầy những áp lực và định kiến.

Thơ của Hồ Xuân Hương cũng để lại nhiều dấu ấn về mặt ngôn ngữ. Việc sử dụng từ ngữ bình dân, sát với đời sống, gần gũi mà lại có sức lay động lớn, làm cho thơ bà vừa dân dã đậm chất nhân gian, vừa triết lý thấm đượm nỗi suy tư. Mỗi vần thơ như gửi gắm tâm sự, nhắn gửi niềm hy vọng vào sự đổi thay của thân phận con người và xã hội. Nhờ đó, qua hàng trăm năm, thơ Hồ Xuân Hương vẫn giữ nguyên giá trị nhân bản sâu sắc, trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho nhiều thế hệ bạn đọc yêu thơ ca Việt Nam.