Rận nước là một nhóm động vật thủy sinh nhỏ thuộc lớp Giáp xác, thường sống ở ao, hồ, đầm lầy hoặc thậm chí trong các nguồn nước ngọt khác nhau. Rận nước có thân hình dẹp, cơ thể mềm mại và chuyển động linh hoạt nhờ vào các chân bơi nhỏ. Kích thước của rận nước rất đa dạng, có loài chỉ nhỏ vài milimet nhưng cũng có loài dài tới một vài centimet. Chúng chủ yếu ăn tảo, vi khuẩn hoặc các mảnh vụn hữu cơ trôi nổi trong nước. Nhờ khả năng sinh sản nhanh và thích nghi tốt với môi trường, rận nước trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi thức ăn tự nhiên; chúng vừa là thức ăn cho các loài cá nhỏ, vừa góp phần làm sạch nguồn nước bằng việc tiêu thụ chất hữu cơ dư thừa.

Điểm đặc trưng của rận nước là vòng đời ngắn, sinh sản mạnh vào những mùa nước ấm. Khi nguồn thức ăn dồi dào, quần thể rận nước phát triển nhanh, tạo điều kiện duy trì cân bằng sinh thái trong các hệ thống nước ngọt. Tuy nhiên, khi số lượng vượt quá mức, chúng có thể gây ra hiện tượng “bùng nổ” quần thể, làm thay đổi đáng kể chất lượng nước và ảnh hưởng đến động thực vật khác. Trong nghiên cứu khoa học, rận nước còn đóng vai trò như sinh vật chỉ thị, giúp các nhà khoa học đánh giá mức độ ô nhiễm hoặc sự thay đổi của môi trường nước do chúng rất nhạy cảm với các hóa chất, chất độc hại hoặc các biến đổi nhỏ về nhiệt độ, độ pH. Sự có mặt hay vắng mặt của rận nước phản ánh sức khỏe tổng thể của hệ sinh thái thủy vực.

Mặc dù tên gọi tương đồng nhưng rận nước thường bị nhầm lẫn với các loài ký sinh trên da hoặc mang của cá cũng có hình thái giống nhau. Tuy nhiên, phần lớn rận nước không gây hại cho người mà chủ yếu sống tự do và lành tính trong môi trường nước ngọt. Đối với các hệ nuôi trồng thủy sản hoặc khi nguồn nước mất cân bằng, một số ít loài rận nước lại có khả năng bám dính lên cá, gây trầy xước, viêm nhiễm và thậm chí dẫn đến bệnh tật cho vật nuôi. Để kiểm soát và phát huy lợi ích của rận nước, quản lý môi trường nước theo hướng thân thiện và bền vững là điều cần thiết, góp phần giữ gìn nguồn nước sạch cũng như ổn định năng suất các hệ nuôi trồng.