Dân tộc Mường ở Hòa Bình là một trong những cộng đồng dân cư lâu đời, có đóng góp quan trọng vào bản sắc văn hóa Việt Nam. Người Mường nổi bật với nền văn hóa phong phú, những nghi lễ truyền thống, hệ thống tín ngưỡng độc đáo và các lễ hội đặc sắc như lễ hội Khai hạ, lễ hội Cầu mùa, lễ hội Cơm mới. Ẩm thực truyền thống của người Mường cũng rất đa dạng, từ các món ăn quen thuộc mang đậm hương vị núi rừng như cơm lam, cá nướng đến các món đặc sản như rượu cần, thịt chua. Bên cạnh đó, nghệ thuật diễn xướng dân gian như hát đối, chiêng Mường đã được gìn giữ và phát triển qua nhiều thế hệ, góp phần làm giàu thêm kho tàng di sản văn hóa Việt Nam, thu hút sự quan tâm của nhiều du khách trong và ngoài nước.

Cộng đồng Mường ở Hòa Bình chủ yếu sinh sống tại các vùng trung du, miền núi nơi có khí hậu ôn hòa và cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp. Đời sống của người Mường chủ yếu dựa vào nông nghiệp với hình thức canh tác lúa nước truyền thống trên các thung lũng, chân núi. Ngoài ra, họ còn biết sử dụng tài nguyên rừng cho ngành nghề thủ công như đan lát, dệt vải, làm nhà sàn và các vật dụng sinh hoạt. Nhà sàn của người Mường với kiến trúc độc đáo không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt mà còn thể hiện sự khéo léo, sáng tạo trong lao động. Họ sống chan hòa, gắn bó cộng đồng, luôn phát huy tinh thần tương thân tương ái, đoàn kết để cùng nhau xây dựng và phát triển quê hương.

Người Mường ở Hòa Bình rất tự hào về nguồn cội và truyền thống của mình. Họ có ngôn ngữ riêng với bộ chữ viết cổ gọi là chữ Mường, dù hiện nay ít sử dụng nhưng vẫn được bảo tồn trong một số nghi lễ và sách cổ. Trang phục truyền thống của người Mường đặc biệt nổi bật với sắc chàm bình dị, hoa văn thổ cẩm đa dạng được thêu tay cầu kỳ, phản ánh thẩm mỹ và ý chí của con người yêu thiên nhiên. Các giá trị truyền thống như lòng hiếu khách, tôn trọng người già, kính trọng tổ tiên luôn được lưu giữ và truyền lại cho thế hệ sau. Ngày nay, dù cuộc sống hiện đại có nhiều thay đổi, người Mường vẫn duy trì bản sắc riêng và tích cực hòa nhập, góp phần xây dựng xã hội văn minh, giàu mạnh.