Người phụ nữ dưới chế độ phong kiến Việt Nam thường phải chịu nhiều thiệt thòi và gánh chịu những định kiến xã hội nghiệt ngã. Được quy định chặt chẽ bởi các lễ giáo, họ bị bó buộc trong những khuôn khổ nghiêm ngặt mà vai trò chủ yếu chỉ là chăm sóc gia đình, phục tùng chồng con. Tự do cá nhân gần như không tồn tại, sự lựa chọn về học vấn, hôn nhân đều do cha mẹ hoặc gia đình quyết định. Tiếng nói của người phụ nữ bị hạn chế, ngay cả khi họ đau khổ cũng chỉ biết kiềm nén cảm xúc, dồn nén vào bên trong mà hiếm khi có cơ hội bộc lộ hoặc được quan tâm, lắng nghe.

Bên cạnh những bất công ấy, người phụ nữ phong kiến vẫn bộc lộ những phẩm chất đáng quý như sự hy sinh, lòng yêu thương sâu sắc đối với gia đình. Họ chịu đựng và nỗ lực vượt qua mọi khó khăn, làm tròn chữ hiếu, chữ nghĩa giữa lằn ranh của trách nhiệm và bổn phận. Những người mẹ, người vợ trong xã hội ấy luôn hết lòng lo cho chồng con, giữ gìn gia phong, truyền lại những giá trị đạo đức cho thế hệ sau. Tuy nhiên, sự tận tụy ấy đôi khi lại biến thành vòng kim cô ràng buộc, khiến họ không thể sống cho chính mình, không thể mơ ước những điều cao xa hơn ngoài việc “xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử”.

Cũng không thể phủ nhận rằng, dù bị áp đặt và kìm hãm bởi lễ giáo hà khắc, một số người phụ nữ vẫn cố gắng vượt lên số phận, để lại dấu ấn riêng trong lịch sử và văn hóa dân tộc. Họ có thể là những bà mẹ, nữ sĩ, bà hoàng nổi tiếng bởi trí tuệ, tài năng hoặc lòng dũng cảm. Tuy nhiên, số lượng ấy rất ít so với đại bộ phận phụ nữ âm thầm sống cuộc đời lam lũ, lo toan mà không có cơ hội thể hiện bản thân. Cuộc sống của người phụ nữ trong xã hội phong kiến là bức tranh nhiều màu tối xen lẫn ánh sáng le lói của lòng kiên cường, tạo nên những hình mẫu vừa gần gũi lại vừa xót xa trong văn học và đời sống.