Thị trường lúa gạo Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế nông nghiệp cả nước, không chỉ bởi giá trị xuất khẩu mà còn là mặt hàng thiết yếu phục vụ đời sống hàng ngày của hàng triệu người dân. Trong những năm gần đây, xu hướng tiêu thụ nội địa dần chuyển sang các loại gạo chất lượng cao, phù hợp với nhu cầu sức khỏe và gu ẩm thực hiện đại. Tuy nhiên, phần lớn sản lượng lúa gạo vẫn hướng tới xuất khẩu, đặc biệt là sang các thị trường lớn như Philippines, Trung Quốc, châu Phi và một số quốc gia khu vực Đông Nam Á. Các biến động về chính sách thương mại, biến đổi khí hậu cùng tình hình sản xuất tại các nước đối tác liên tục ảnh hưởng tới giá cả và khối lượng giao dịch trên thị trường lúa gạo quốc tế.

Việt Nam thường xuyên phải đối mặt với những thách thức như biến đổi thời tiết khắc nghiệt, xâm nhập mặn ở vùng đồng bằng sông Cửu Long hay giá vật tư đầu vào tăng cao gây áp lực lên chi phí sản xuất. Mặc dù vậy, nhờ sự đầu tư vào ứng dụng khoa học công nghệ, giống lúa mới và cải tiến kỹ thuật canh tác, năng suất và chất lượng lúa gạo của Việt Nam đã có bước tiến bộ đáng kể. Sự phối hợp giữa các doanh nghiệp, nhà quản lý và nông dân nhằm mở rộng vùng nguyên liệu, đảm bảo truy xuất nguồn gốc cũng góp phần nâng cao vị thế của hạt gạo Việt trên thị trường quốc tế. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các nước xuất khẩu lớn như Thái Lan, Ấn Độ và Myanmar, Việt Nam vẫn duy trì lợi thế về sự linh hoạt trong cung ứng và đa dạng hóa sản phẩm.

Xu hướng tiêu dùng toàn cầu hiện nay ngày càng chú trọng đến các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, sức khỏe cộng đồng và yêu cầu về gạo hữu cơ, không dư lượng hóa chất. Trước áp lực này, doanh nghiệp Việt Nam từng bước chuyển mình, tập trung xây dựng mã số vùng trồng, áp dụng quy trình sản xuất sạch và đạt các chứng nhận quốc tế về chất lượng. Song song đó, sự chuyển dịch cơ cấu giống gạo theo hướng ưu tiên các loại gạo thơm, chất lượng cao đã mang lại giá trị gia tăng lớn hơn cho người sản xuất. Bằng cách tận dụng cơ hội từ các hiệp định thương mại tự do, mở rộng thị trường tiềm năng và tăng cường quảng bá, ngành lúa gạo Việt Nam đang từng bước khẳng định vị trí trên bản đồ nông sản thế giới.