Nguyễn Khuyến là một nhà thơ nổi tiếng của Việt Nam, người đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng bạn đọc qua những tác phẩm giản dị mà thấm đẫm tình quê hương, bạn bè. Đọc thơ Nguyễn Khuyến, ta cảm nhận được nhịp sống chậm rãi, gần gũi và chân chất của người dân đồng bằng Bắc Bộ cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX. Các bài như Thu điếu, Thu ẩm, Thu vịnh thường gắn liền với cảnh sắc thiên nhiên mộc mạc, phản chiếu tâm hồn u hoài nhưng đầy nghĩa tình của tác giả. Dường như mỗi hình ảnh, mỗi chi tiết trong thơ ông đều cộng hưởng với đời sống thực tiễn và tâm tư của người Việt, tạo nên sự đồng cảm đặc biệt cho người đọc mọi thế hệ.

Không chỉ là nhà thơ trữ tình, Nguyễn Khuyến còn thể hiện tài năng qua những bài thơ trào phúng đặc sắc, châm biếm sâu cay xã hội thực dân nửa phong kiến đầy bất công, mục ruỗng. Những vần thơ ấy không chỉ dừng lại ở sự than vãn mà còn thể hiện ý chí phản kháng, tinh thần lạc quan của người trí thức yêu nước. Qua ngôn từ dí dỏm, sử dụng tài tình các phương ngữ và tiếng cười, ông như muốn truyền đạt những thông điệp thiết tha về sự tỉnh thức, tự trọng và trách nhiệm với quê hương, đất nước. Đó cũng chính là điểm độc đáo giúp Nguyễn Khuyến luôn chiếm vị trí riêng trong nền thi ca dân tộc.

Ngoài đóng góp về văn chương, cuộc đời Nguyễn Khuyến còn là biểu tượng cho mẫu người sĩ phu có nhân cách lớn, dám từ quan vì không hợp thời cuộc và giữ tròn phẩm giá trước bao đổi thay của lịch sử. Ngay cả khi ở ẩn nơi làng quê nhỏ bé, ông vẫn dành trọn tình cảm yêu thương, gắn bó với xóm làng, bạn hữu, và dùng chính ngòi bút của mình để gắn kết, vun vén cho tình người thêm đẹp đẽ, bền lâu. Giá trị di sản mà Nguyễn Khuyến để lại không chỉ là những áng thơ xuất sắc, mà còn là tấm gương sáng, nhắc nhở thế hệ sau về sức mạnh của chữ “nhân” trong đối nhân xử thế và sáng tạo nghệ thuật.