Bản Tuyên ngôn Độc lập do Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đọc ngày 2 tháng 9 năm 1945 tại Quảng trường Ba Đình là văn kiện lịch sử trọng đại của dân tộc Việt Nam. Bản Tuyên ngôn không chỉ khẳng định quyền độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam mà còn đặt nền móng cho sự ra đời của một nhà nước dân chủ mới trên lãnh thổ Việt Nam, chính thức chấm dứt ách đô hộ của thực dân Pháp và phát xít Nhật gần một thế kỷ. Nội dung bản Tuyên ngôn dựa trên các nguyên lý phổ quát về quyền con người được nêu trong Tuyên ngôn Độc lập năm 1776 của Mỹ và Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền năm 1789 của Pháp để khẳng định chủ quyền của Việt Nam như một quốc gia tự do, diện đối với toàn thể thế giới.

Không chỉ dừng lại ở việc tuyên bố độc lập, bản Tuyên ngôn còn có ý nghĩa khẳng định giá trị quyền sống, quyền tự do và mưu cầu hạnh phúc của mỗi con người, đề cao vai trò của nhân dân và nhấn mạnh rằng mọi quốc gia đều có quyền được sống độc lập, bình đẳng như nhau. Việc viện dẫn những chân lý tiến bộ của nhân loại đã làm tăng tính chính danh, thuyết phục đối với bạn bè quốc tế, đồng thời bác bỏ mọi hành vi xâm lược, áp bức bóc lột của các thế lực phản động và thực dân cũ. Chính bởi vậy, Bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1945 không chỉ là tiếng nói thiêng liêng của dân tộc Việt Nam mà còn góp phần khơi dậy, lan tỏa cảm hứng đấu tranh giải phóng cho các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới.

Ngoài ra, bản Tuyên ngôn Độc lập còn có ý nghĩa như một thông điệp tuyên chiến với mọi ý đồ tái xâm lược, nhất là từ phía thực dân Pháp, đồng thời khích lệ quyết tâm bảo vệ nền độc lập, chủ quyền của toàn thể người dân Việt Nam. Sức mạnh của bản Tuyên ngôn nằm ở tinh thần đoàn kết toàn dân, lòng yêu nước cùng khát vọng xây dựng một xã hội dân chủ, công bằng, văn minh. Giá trị trường tồn của bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1945 vẫn hiện hữu qua từng giai đoạn lịch sử, trở thành nguồn cổ vũ tinh thần to lớn, nâng đỡ ý chí đấu tranh bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và xây dựng đất nước của các thế hệ người Việt Nam hôm nay và mai sau.