Rét đậm rét hại là cụm từ được sử dụng để chỉ tình trạng nhiệt độ giảm xuống dưới mức bình thường trong nhiều ngày, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người, vật nuôi và cây trồng. Khi hiện tượng này xảy ra, không khí trở nên lạnh buốt, ánh nắng mặt trời yếu ớt và độ ẩm cao khiến cho cảm giác rét càng tăng lên. Ở miền Bắc Việt Nam, những đợt rét đậm rét hại thường xuất hiện từ tháng 12 đến tháng 2 năm sau, đặc biệt vào những thời điểm có các đợt gió mùa đông bắc mạnh tràn về. Không chỉ làm đảo lộn cuộc sống hàng ngày, rét đậm rét hại còn để lại nhiều hậu quả tiêu cực đối với sản xuất nông nghiệp và sức khỏe cộng đồng nếu người dân không chuẩn bị các biện pháp phòng tránh kịp thời.

Ảnh hưởng rõ rệt nhất của rét đậm rét hại là đến sức khỏe con người, đặc biệt là người già, trẻ nhỏ và những người có sức đề kháng yếu. Các bệnh về đường hô hấp như viêm phổi, viêm phế quản hay cảm lạnh gia tăng nhanh chóng. Cơn rét cũng buộc người lao động ngoài trời phải hạn chế công việc nhằm bảo vệ sức khỏe, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập và sinh hoạt. Trong khi đó, vật nuôi như trâu, bò, lợn, gà rất dễ bị chết rét do không đủ thức ăn và nơi trú ấm. Nhiều vùng miền núi, bà con nông dân còn phải đốt lửa sưởi cho đàn gia súc, hoặc che chắn chuồng trại cẩn thận để phòng ngừa thiệt hại nặng nề về kinh tế.

Ngoài yếu tố vật chất, rét đậm rét hại còn tạo ra áp lực lớn về tinh thần đối với người dân, đặc biệt là trẻ em vùng cao. Khi thời tiết quá lạnh, nhiều trường học phải tạm thời đóng cửa hoặc điều chỉnh giờ học để đảm bảo an toàn cho học sinh. Những đứa trẻ không đủ quần áo ấm, nhiều người phải đi bộ qua những cung đường băng giá đến lớp càng làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Trước tình hình đó, chính quyền và các tổ chức xã hội thường xuyên vận động, hỗ trợ quần áo, chăn ấm và nhu yếu phẩm giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn vượt qua mùa đông khắc nghiệt. Điều này thể hiện sự đoàn kết, tương thân tương ái vốn đã trở thành truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam mỗi khi thiên tai, thời tiết cực đoan xảy ra.