Thành cổ Hải Dương là một công trình lịch sử được xây dựng vào thời kỳ vua Minh Mạng nhà Nguyễn, nằm ở trung tâm thành phố Hải Dương ngày nay. Theo sử liệu, thành được khởi công năm 1804 và hoàn thành vào năm 1822, sử dụng vật liệu chủ yếu là gạch vồ kết hợp với đá ong vững chắc. Hình dáng của thành khá độc đáo, được thiết kế theo kiểu Vauban với bốn cửa chính hướng về bốn phía Đông, Tây, Nam, Bắc. Bao quanh thành là hệ thống hào sâu, từng đóng vai trò như tuyến phòng thủ kiên cố chống lại các cuộc tấn công xâm lược và là trung tâm hành chính, quân sự quan trọng của vùng Đông Bắc Bộ trong suốt nhiều thập kỷ.

Trong quá trình phát triển của lịch sử đất nước, Thành cổ Hải Dương chứng kiến nhiều sự kiện lịch sử trọng đại, nhất là trong giai đoạn Pháp thuộc và thời kỳ đấu tranh cách mạng. Nơi đây từng là điểm tụ hội, tổ chức các phong trào yêu nước, đồng thời cũng là nơi diễn ra không ít trận đánh ác liệt bảo vệ sự toàn vẹn chủ quyền dân tộc. Dấu tích còn lại của thành cho đến ngày nay vẫn phản ánh rõ nét lối kiến trúc đặc trưng của quân sự triều Nguyễn, đồng thời trở thành biểu tượng tự hào của người dân Hải Dương về truyền thống đấu tranh kiên cường bất khuất.

Ngày nay, dù phần lớn tường thành đã bị hư hỏng do chiến tranh và tác động của thời gian, một số hạng mục như cổng thành, hào nước, nền móng và vài bức tường vẫn được bảo tồn, tu sửa để phục vụ du khách nghiên cứu, tham quan. Di tích Thành cổ Hải Dương không chỉ có giá trị lịch sử mà còn góp phần tạo nên không gian cảnh quan đô thị độc đáo, là nơi giáo dục truyền thống và quảng bá hình ảnh địa phương. Chính quyền và nhân dân thành phố đang nỗ lực gìn giữ, trùng tu công trình này, qua đó khơi dậy niềm tự hào và trách nhiệm bảo vệ di sản cho các thế hệ mai sau.