Mâm cúng tất niên là một trong những nghi lễ quan trọng trong dịp Tết cổ truyền của người Việt Nam. Đây là dịp để các gia đình bày tỏ lòng biết ơn tổ tiên, tưởng nhớ những người đã khuất và cầu mong cho một năm mới an khang, thịnh vượng. Mâm cúng tất niên thường được chuẩn bị vào chiều 30 Tết hoặc ngày cuối cùng của năm âm lịch. Các thành viên trong gia đình cùng nhau chưng bàn thờ, chuẩn bị các món ăn truyền thống với sự trân trọng và thành tâm. Những món ăn này không những thể hiện văn hóa ẩm thực đặc sắc mà còn gửi gắm những thông điệp may mắn, tốt lành đến cả gia đình.

Các món ăn trên mâm cúng tất niên thường khá đa dạng và phong phú, bao gồm cả món mặn và món ngọt. Tùy từng vùng miền mà mâm cúng có thể khác nhau, song phổ biến nhất là xôi, gà luộc, nem rán, giò lụa, canh măng, món kho, bánh chưng hoặc bánh tét, cùng với trái cây, hoa tươi và rượu. Trong đó, gà luộc là lễ vật không thể thiếu, tượng trưng cho sự đủ đầy và khởi đầu mới may mắn. Ngoài ra, mỗi món ăn đều gắn liền với những ý nghĩa tốt đẹp như xôi đỏ thể hiện sự may mắn, bánh chưng tượng trưng cho đất trời, canh măng mong muốn cho sự trường thọ. Tất cả hòa quyện tạo nên mâm cúng đậm đà hương vị Tết truyền thống và giá trị nhân văn sâu sắc.

Lễ cúng tất niên không chỉ mang giá trị linh thiêng mà còn là dịp để mọi người quay quần bên nhau, cùng ôn lại những kỷ niệm của năm cũ và hướng về tương lai với niềm tin, hy vọng. Sau khi hoàn thành lễ cúng, cả nhà cùng nhau dùng bữa cơm tất niên, trò chuyện thân tình và trao nhau những lời chúc tốt đẹp. Đây là khoảnh khắc thiêng liêng, giúp các thành viên trong gia đình cảm nhận được tình cảm gắn bó, sum vầy cũng như ý nghĩa sâu xa của truyền thống lòng biết ơn tổ tiên. Nhờ những giá trị ấy, mâm cúng tất niên trở thành nét đẹp lâu đời, không thể thiếu trong tục lệ đón Tết của mỗi gia đình Việt Nam.