Ngày 17 tháng 3 năm 2023, Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) có trụ sở tại La Hay, Hà Lan đã đưa ra lệnh truy nã Tổng thống Nga Vladimir Putin với cáo buộc liên quan đến các tội ác chiến tranh trong cuộc xung đột quân sự giữa Nga và Ukraine. Cụ thể, ICC cáo buộc ông Putin phải chịu trách nhiệm cá nhân về việc cưỡng ép di chuyển trái phép hàng nghìn trẻ em từ các vùng lãnh thổ Ukraine sang Nga kể từ khi chiến sự bùng phát vào tháng 2 năm 2022. Lệnh truy nã này đánh dấu lần đầu tiên một nguyên thủ quốc gia của một thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc bị truy nã hình sự bởi một cơ quan pháp lý quốc tế. Hành động này gây chú ý và phản ứng trái chiều trên toàn thế giới, đặc biệt làm sâu sắc thêm căng thẳng giữa Nga và phương Tây.

Lệnh truy nã của ICC không chỉ mang ý nghĩa pháp lý mà còn là động thái nhấn mạnh cam kết của cộng đồng quốc tế đối với việc bảo vệ nhân quyền trong thời chiến. Tuy nhiên, hiệu lực thực tế của lệnh truy nã này bị hạn chế bởi Nga không phải là thành viên của ICC và đã bác bỏ mọi cáo buộc cũng như giá trị pháp lý của tòa án. Chính phủ Nga lên tiếng cho rằng lệnh này là vô nghĩa và được “phương Tây hóa” nhằm mục đích chính trị. Mặc dù vậy, việc bị truy nã khiến ông Putin gặp khó khăn trong các chuyến công du nước ngoài, vì nhiều quốc gia là thành viên của ICC sẽ có nghĩa vụ bắt giữ ông nếu ông đặt chân lên lãnh thổ của họ. Điều này có thể ảnh hưởng đến vị thế ngoại giao của Nga cũng như cá nhân tổng thống trong các hội nghị quốc tế có tính chất đa phương.

Dư âm của lệnh truy nã còn đặt ra những câu hỏi lớn về vai trò, sức mạnh và giới hạn của luật pháp quốc tế trong bối cảnh địa chính trị hiện nay. Một mặt, nó thể hiện nỗ lực của các tổ chức quốc tế trong việc ngăn chặn và trừng phạt các hành vi vi phạm nghiêm trọng quyền con người dù đối tượng là ai. Mặt khác, vụ việc này cũng phản ánh thách thức lớn mà hệ thống tư pháp quốc tế vấp phải khi xử lý các nhà lãnh đạo quốc gia có quyền lực và vị trí đặc biệt trên trường quốc tế. Dù chưa rõ ông Putin có phải đối mặt trực tiếp với lệnh này hay không, sự kiện đã tạo nên tiền lệ đáng chú ý, mở ra những tranh luận mới về công bằng quốc tế và mối quan hệ giữa luật pháp với chính trị toàn cầu.