Bản Tuyên ngôn Độc lập do Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đọc tại Quảng trường Ba Đình vào ngày 2 tháng 9 năm 1945, là một văn kiện lịch sử quan trọng, khẳng định quyền độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam. Mở đầu bản tuyên ngôn, Chủ tịch đã khẳng định: “Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc”. Đây là những tư tưởng tiến bộ của nhân loại, được trích từ Tuyên ngôn Độc lập của Mỹ và Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Pháp, nhằm khẳng định lẽ phải và chính nghĩa của cách mạng Việt Nam.

Bằng giọng văn đanh thép và lý lẽ sắc bén, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu rõ: “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành nước tự do độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy.” Bản Tuyên ngôn đã tố cáo tội ác của thực dân Pháp, chứng minh quá trình đấu tranh bền bỉ và anh dũng của nhân dân Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử để giành lại chủ quyền. Đồng thời, bản Tuyên ngôn cũng bác bỏ mọi hành động xâm phạm và ý đồ tái chiếm Việt Nam của thực dân Pháp, tuyên bố với thế giới về sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Bản Tuyên ngôn Độc lập không chỉ là lời tuyên bố chủ quyền của toàn thể nhân dân Việt Nam mà còn là bản tuyên ngôn khẳng định giá trị chân chính của con người và dân tộc. Tác phẩm đã truyền cảm hứng mạnh mẽ cho các phong trào giải phóng dân tộc trên toàn thế giới, đồng thời để lại dấu ấn sâu đậm về lòng yêu nước, tinh thần bất khuất và ý chí độc lập tự cường của dân tộc Việt Nam trước vận mệnh lịch sử. Với bản Tuyên ngôn này, Việt Nam đã chính thức bước lên vũ đài quốc tế với tư cách là một quốc gia tự do, dân chủ và độc lập.