Truyện Kiều, tên đầy đủ là "Đoạn trường tân thanh," là kiệt tác của đại thi hào Nguyễn Du, được sáng tác vào đầu thế kỷ XIX. Nguồn gốc của tác phẩm này xuất phát từ tiểu thuyết chương hồi Trung Quốc mang tên "Kim Vân Kiều truyện" của Thanh Tâm Tài Nhân. Nguyễn Du dựa trên nguyên tác ấy nhưng đã biến đổi, cải biên và sáng tạo để Truyện Kiều trở thành tuyệt phẩm của văn học Việt Nam. Khi tiếp nhận cốt truyện từ Trung Quốc, ông khéo léo lồng ghép vào đó những chi tiết, hình ảnh và tư tưởng gần gũi với người Việt, làm cho Truyện Kiều không chỉ giữ được giá trị của nguyên bản mà còn mang đậm tinh thần dân tộc cùng cảm hứng nhân văn sâu sắc.

Sự đóng góp nổi bật của Nguyễn Du nằm ở việc chuyển thể tác phẩm gốc từ thể loại văn xuôi sang thể thơ lục bát đặc trưng của Việt Nam. Ông đã chọn thể thơ này để diễn tả một cách sống động nhất số phận nàng Kiều, cũng như thể hiện lòng thương cảm đối với thân phận con người và ý thức về công lý xã hội. Qua bút pháp tinh tế, ngôn ngữ uyển chuyển và những câu thơ hàm súc, hình tượng Thúy Kiều hiện lên vừa đẹp, vừa đau thương, phản ánh một thời kỳ xã hội phong kiến bất công, nhiều biến động. Điều này giúp Truyện Kiều vượt khỏi khuôn khổ một bản dịch thông thường và trở thành tác phẩm độc lập, giàu giá trị tư tưởng và nghệ thuật.

Bên cạnh việc kế thừa nguồn gốc từ "Kim Vân Kiều truyện," Nguyễn Du còn gửi gắm vào Truyện Kiều triết lý nhân sinh và tâm hồn Việt Nam. Những khúc quanh trong cuộc đời Thúy Kiều được ông đúc kết lại như lời chia sẻ với mọi bất hạnh của kiếp người. Nguyễn Du không chỉ kể lại câu chuyện quen thuộc mà còn khắc họa rõ nét nỗi đau, hy vọng, và lòng tin yêu của con người dưới chế độ phong kiến. Có thể nói, sự kết hợp giữa cốt truyện vay mượn và tài năng sáng tạo của đại thi hào họ Nguyễn đã làm nên một tác phẩm trường tồn với thời gian, trở thành biểu tượng lớn của văn hóa, nghệ thuật và bản sắc dân tộc Việt Nam.