Tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt Nam là một nét văn hóa tâm linh lâu đời và phong phú, trong đó nổi bật là hệ thống các giá hầu Tứ Phủ. Tứ Phủ bao gồm Thiên phủ, Địa phủ, Thoải phủ và Nhạc phủ, tượng trưng cho bốn yếu tố lớn trong tự nhiên: trời, đất, nước, rừng. Các giá hầu Tứ Phủ là những nghi thức thực hành nối kết giữa người thực hiện nghi lễ (lên đồng) với các vị thần thánh, nhằm cầu may mắn, sức khỏe, tài lộc và sự che chở từ bề trên. Trong buổi hầu đồng, thanh đồng sẽ thay trang phục, nhận lễ vật và nhập vai vào các vị Thánh Mẫu, Thánh Ông từng phủ, được thể hiện qua lối diễn xướng, múa hát, phân phát lộc và ban phước cho người tham dự.

Với mỗi giá hầu lại có những biểu tượng, điệu múa, âm nhạc cùng lễ vật tôn thờ riêng biệt, làm nên bản sắc đặc trưng của từng phủ. Ở Thiên phủ, phổ biến nhất là giá hầu Thánh Mẫu Liễu Hạnh, bà tượng trưng cho quyền năng, phúc đức và sự bảo trợ của trời, được thể hiện qua lễ phục màu đỏ và những điệu múa khoan thai, uy nghi. Giá hầu Địa phủ nhấn mạnh quyền năng của núi rừng, tiêu biểu như Mẫu Đệ Nhị, mang y phục màu vàng và thể hiện sự mạnh mẽ, quyền quý. Tại Thoải phủ, Thánh Mẫu Thoải tượng trưng cho nước, với trang phục màu trắng và những điệu múa mềm mại, thể hiện sự nhu hòa và bao dung. Còn trong Nhạc phủ là Mẫu Thượng Ngàn – đại diện cho non cao, rừng rậm, thường mặc trang phục xanh lục và thể hiện sự phóng khoáng, tự do.

Các giá hầu Tứ Phủ không chỉ nhằm mục đích tinh thần mà còn góp phần lưu giữ, truyền tải giá trị văn hóa, nghệ thuật dân gian đặc sắc của người Việt. Qua tiếng hát văn, điệu múa chầu, không gian lễ hội, nghi lễ lên đồng càng trở nên linh thiêng, gắn kết cộng đồng và phản ánh khao khát giao hoà với tự nhiên, hướng tới cuộc sống no đủ, an lành. Chính sự độc đáo của các giá hầu đã khiến Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ Tứ Phủ được UNESCO vinh danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Những giá hầu này, trải qua bao thăng trầm thời gian, vẫn đóng vai trò là chiếc cầu nối tâm linh giữa con người với thế giới siêu nhiên, duy trì sức sống bền bỉ và sáng tạo trong đời sống văn hóa Việt Nam.