Hình ảnh rồng Việt Nam là biểu tượng linh thiêng, gắn bó sâu sắc với lịch sử và văn hóa dân tộc từ ngàn đời nay. Khác với rồng phương Tây thường tượng trưng cho sự dữ dội và nguy hiểm, rồng Việt Nam lại mang dáng vẻ uyển chuyển, hiền hòa, đại diện cho mưa thuận gió hòa, phúc lộc và quyền lực tối cao. Rồng xuất hiện xuyên suốt trong nhiều huyền thoại, đặc biệt là truyền thuyết “Con Rồng Cháu Tiên” giải thích nguồn gốc của người Việt, coi dòng giống Lạc Hồng là hậu duệ của Lạc Long Quân – người nửa thần, nửa rồng. Khi nhắc đến rồng, người Việt không chỉ nghĩ đến một con vật huyền thoại mà còn hình dung ra linh hồn đất nước, biểu lộ khát vọng vươn lên, tinh thần đoàn kết và ý chí kiên cường vượt qua gian khó.

Rồng Việt Nam thường được chạm khắc trên các di tích kiến trúc như đình, chùa, cung điện và đặc biệt là trên các cấu trúc thời Lý, Trần. Đặc điểm nhận dạng rồng Việt là thân dài, mềm mại như dòng nước, không có cánh, lưng có vây, đầu hươu, mắt thỏ, sừng nai, mũi sư tử, miệng rộng, và năm móng. Đôi khi phía dưới chân rồng còn có cả nước hoặc mây, tượng trưng cho quyền năng điều khiển trời đất và ban phước cho con người. Nghệ thuật tạo hình rồng ở Việt Nam còn thể hiện nét đẹp hòa quyện giữa sức mạnh và trí tuệ, bản lĩnh và bao dung, vừa oai phong, vừa gần gũi. Mỗi triều đại lại mang đến những biến tấu tinh tế về hình hài, nhưng tựu trung vẫn giữ được thần thái thân thiện, ấm áp.

Qua hàng ngàn năm, hình tượng rồng đã thấm nhuần vào tâm thức của người Việt, đi vào lễ hội, sinh hoạt tín ngưỡng, nghệ thuật dân gian và trở thành một phần không thể tách rời của bản sắc văn hóa dân tộc. Ngày nay, mỗi mùa lễ hội hay dịp Tết, múa rồng trở thành màn trình diễn độc đáo, mang nhiều ý nghĩa may mắn, thịnh vượng, phản ánh niềm tin sâu sắc vào sự bảo hộ, chở che thiêng liêng của rồng đối với quốc gia, dân tộc. Qua đó, rồng Việt Nam không chỉ là hình ảnh trang trí mà còn là thông điệp về tinh thần đoàn kết, sáng tạo và lòng yêu nước trường tồn.