Vào những năm 60 của thế kỷ XX, khu vực Đông Nam Á đứng trước những biến động lớn về chính trị, kinh tế và an ninh. Bối cảnh Chiến tranh Lạnh diễn ra căng thẳng, tác động sâu rộng đến trật tự quốc tế và khu vực. Nhiều quốc gia Đông Nam Á vừa đạt được độc lập sau thời gian dài chịu ách thống trị của chủ nghĩa thực dân, đang phải đối mặt với vấn đề xây dựng lại đất nước trong khi vẫn bị đe dọa bởi sự can thiệp từ các cường quốc bên ngoài và bất ổn nội bộ. Hơn nữa, khu vực này còn tồn tại sự nghi kỵ, xung đột biên giới giữa các nước láng giềng, cũng như những thách thức về phát triển kinh tế, khoảng cách chênh lệch giữa các quốc gia.

Trước tình hình đó, các quốc gia Đông Nam Á nhận thấy nhu cầu cấp thiết phải hợp tác, đoàn kết nhằm duy trì hòa bình, ổn định và tạo điều kiện cho phát triển kinh tế xã hội. Yếu tố thúc đẩy sự ra đời của ASEAN cũng xuất phát từ mong muốn giảm bớt ảnh hưởng của các cường quốc lên nội bộ khu vực, đồng thời từng bước giải quyết các mâu thuẫn, khác biệt giữa các nước thành viên. Thông qua hợp tác, các quốc gia mong muốn tạo nên một tiếng nói chung trên trường quốc tế, hạn chế nguy cơ xung đột cũng như cùng nhau đối mặt với các thách thức an ninh và phát triển.

Chính trong bối cảnh ấy, ngày 8/8/1967, tại Bangkok (Thái Lan), Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã chính thức được thành lập với sự tham gia ban đầu của năm nước gồm Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan. Tuyên bố Bangkok khẳng định mục tiêu hàng đầu của tổ chức là thúc đẩy hợp tác, xây dựng lòng tin, phát triển kinh tế xã hội, duy trì hòa bình, ổn định khu vực, đồng thời tôn trọng chủ quyền, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau. Đây là mốc son lịch sử, đánh dấu bước chuyển mình quan trọng trong tiến trình liên kết, hợp tác khu vực, đồng thời đặt nền móng cho sự phát triển sau này của cộng đồng ASEAN vững mạnh.