Lễ hội đâm trâu là một trong những lễ hội truyền thống đặc sắc của các dân tộc Tây Nguyên như Ba Na, Gia Rai, Xê Đăng, được tổ chức thường niên vào dịp đầu năm hoặc sau mùa vụ thu hoạch. Đây là nghi lễ thể hiện lòng biết ơn của cộng đồng đối với thần linh, đặc biệt là thần Buôn, thần Lúa, cầu mong cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và cuộc sống yên bình. Lễ hội thường kéo dài trong nhiều ngày, tập trung tất cả người dân trong buôn làng để cùng nhau tham gia các hoạt động lễ nghi, múa hát, chơi các trò dân gian và chia sẻ niềm vui, sự gắn kết dưới sự chứng kiến của già làng và các vị khách quý.

Trong diễn trình của lễ hội, trung tâm của các hoạt động chính là nghi thức đâm trâu - một nghi lễ hiến sinh mang ý nghĩa sâu sắc. Con trâu được chọn lọc kỹ càng, tắm rửa sạch sẽ và trang trí bằng những đồ vật tượng trưng như vòng cổ, khăn quàng đẹp mắt. Người dân dựng cây nêu ở giữa sân làng, treo các biểu tượng linh thiêng và tiến hành các bài cúng truyền thống. Khi tới thời khắc quan trọng, những thanh niên khỏe mạnh của làng sẽ thực hiện nghi thức đâm trâu dưới tiếng chiêng và lời hô vang. Máu trâu được coi là vật dâng lên thần linh, thể hiện sự hiến tế trang trọng, kết nối tâm linh giữa con người với vũ trụ và thiên nhiên.

Sau nghi thức đâm trâu, những phần thịt trâu sẽ được chia đều cho mọi gia đình tham dự, biểu thị sự công bằng, đoàn kết của cộng đồng. Người dân cùng nhau chế biến các món ăn truyền thống, uống rượu cần và nhảy múa quanh bếp lửa, thể hiện tinh thần đoàn kết, hòa hợp. Các lựa chọn biểu diễn nghệ thuật dân gian như múa xoang, hát kể sử thi... cũng được tổ chức nhằm bảo tồn bản sắc văn hóa, tạo không khí náo nhiệt, vui tươi cho lễ hội. Trải qua bao thế hệ, lễ hội đâm trâu không chỉ là dịp để tưởng nhớ tổ tiên, cầu an, mà còn góp phần vun đắp tình cảm cộng đồng và giữ gìn giá trị văn hóa Tây Nguyên trước dòng chảy của thời gian.