Bão hình thành từ sự kết hợp của nhiều yếu tố khí hậu và địa vật lý, trong đó nhiệt độ nước biển bề mặt cao là yếu tố quan trọng nhất. Khi nước biển ở vùng nhiệt đới đạt nhiệt độ từ 26,5 độ C trở lên, nước bốc hơi mạnh mẽ tạo thành các đám mây lớn. Hơi nước này ngưng tụ trở lại sẽ giải phóng một lượng lớn nhiệt ẩn vào khí quyển, làm không khí càng nóng và nhẹ hơn. Quá trình này kích thích các cột không khí chuyển động mạnh theo chiều thẳng đứng, hình thành vùng áp thấp dưới đáy những khối mây lớn. Chính sự chênh lệch về áp suất, nhiệt độ và độ ẩm giữa các tầng khí quyển giữ vai trò quyết định trong việc khởi phát bão.

Ngoài ra, lực Coriolis do Trái Đất quay cũng góp phần khiến hệ thống áp thấp xoay tròn và tổ chức thành dạng lốc xoáy đặc trưng của bão. Tác động này chỉ hiệu quả ở vĩ độ từ khoảng 5 độ trở lên, giải thích vì sao bão hiếm khi hình thành ngay tại xích đạo. Khi hệ thống áp thấp đủ mạnh và có sự tập hợp năng lượng từ không khí nóng, hơi nước ngưng tụ, bão sẽ tiếp tục gia tăng kích thước và sức mạnh. Sự phát triển của bão còn phụ thuộc vào độ ẩm trong không khí, gió tầng thấp thuận lợi, cũng như dòng chảy gió trên cao đủ yếu để không phá vỡ cấu trúc tổ chức của nó.

Một nguyên nhân nữa góp phần hình thành và phát triển bão là sự tương tác giữa đại dương và khí quyển. Đại dương không chỉ cung cấp nguồn năng lượng thông qua nhiệt độ bề mặt mà còn duy trì độ ẩm liên tục cho không khí khu vực hình thành bão. Nếu nhiệt độ nước biển giảm hoặc có sự xâm nhập của không khí lạnh, quá trình bốc hơi bị hạn chế, bão sẽ suy yếu hoặc không hình thành. Ngược lại, khi các yếu tố thuận lợi cùng xuất hiện, cơn bão tăng nhanh về cường độ và phạm vi, gây ra những ảnh hưởng lớn đến môi trường và đời sống con người tại các vùng ven biển.