Trong chương trình giáo dục phổ thông mới của Việt Nam, việc hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh là định hướng quan trọng nhằm xây dựng con người toàn diện. Năm phẩm chất cơ bản được xác định gồm: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực và trách nhiệm. Những phẩm chất này không chỉ là nền tảng cho quá trình học tập mà còn kiến tạo giá trị đạo đức, giúp học sinh biết yêu thương con người, có ý thức công dân, trung thực trong hành động, luôn cố gắng vượt qua khó khăn và chịu trách nhiệm về bản thân cũng như cộng đồng. Giáo viên trong quá trình giảng dạy luôn nhấn mạnh vai trò của từng phẩm chất thông qua các hoạt động trải nghiệm, bài học ứng dụng thực tiễn, tạo môi trường phát triển hài hòa giữa kiến thức và đạo đức.

Bên cạnh đó, chương trình cũng đề cao mười năng lực cốt lõi mà mỗi học sinh cần rèn luyện và phát huy. Bao gồm: tự chủ và tự học; giao tiếp và hợp tác; giải quyết vấn đề và sáng tạo cùng bảy năng lực chuyên môn như ngôn ngữ, toán học, khoa học, công nghệ, tin học, thẩm mỹ, vận động và thể chất. Mỗi năng lực đều được lồng ghép vào các môn học khác nhau, cho phép học sinh trải nghiệm, thực hành và sáng tạo. Ví dụ, năng lực giao tiếp - hợp tác giúp học sinh làm việc nhóm hiệu quả, còn năng lực giải quyết vấn đề - sáng tạo khuyến khích tư duy phản biện và đổi mới. Đặc biệt, năng lực tự học thúc đẩy học sinh chủ động, thích nghi với sự thay đổi, chuẩn bị tốt cho yêu cầu của xã hội hiện đại.

Sự kết hợp hài hòa giữa phẩm chất và năng lực tạo nên nền tảng vững chắc để học sinh phát triển toàn diện cả về trí tuệ, nhân cách lẫn kỹ năng sống. Quá trình học tập không chỉ đơn thuần là tiếp thu kiến thức mà còn là hành trình đào luyện bản lĩnh, giá trị sống và khả năng thích nghi trong môi trường đa dạng. Khi được giáo dục đầy đủ các phẩm chất và năng lực, học sinh không chỉ học tốt hơn mà còn biết yêu thương, có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng, trở thành công dân hữu ích, tạo động lực thúc đẩy sự phát triển của đất nước.